Ngày tổng dợt cuối cùng 04.09.2008 - FESTIVAL ĐÀN TRANH CHÂU Á 2008

Ngày tổng dợt cuối cùng 04.09.2008

Photos by Khánh Vân

Những giỏ hoa khoe sắc trong Festival Đàn Tranh Châu Á 2008

 NHỮNG GIỎ HOA TƯƠI THẮM TẶNG TIẾNG HÁT QUÊ HƯƠNG & NHẠC HỘI ĐÀN TRANH CHÂU Á 2008

Những đóa hoa tươi thắm

Mọc bên cạnh lối đi

Và hương hoa tỏa ngát

Như chia sẻ điều chi…

Rất nhiều giỏ hoa đẹp xuất hiện trên sân khấu và lối đi lên khán phòng biểu diễn chương trình Nhạc Hội Đàn Tranh Châu Á 2008 tại Cung Văn Hóa Lao Động nhân ngày khai mạc. Tất cả đều đầy ắp sự động viên và tình quý mến của các mạnh thường quân, các nhà hảo tâm, bạn bè thân hữu… dành cho Tiếng Hát Quê Hương và Nhạc Hội lần này. Mỗi đóa hoa là một lời khích lệ, mỗi dòng chữ là một tinh thần ủng hộ hết lòng, Tiếng Hát Quê Hương vô cùng cảm động trước thịnh tình ấy và muốn gửi lời cám ơn chân thành đến quý vị về những giỏ hoa tươi thắm, không chỉ làm sinh động nơi tổ chức Nhạc Hội mà còn khiến cho buổi trình diễn thêm phần trang trọng, vui tươi. 

Với những đóa hoa thay lời chúc mừng, chương trình đã diễn ra hết sức suôn sẻ và thành công mà góp phần trong sự thành công đó có sự giúp đỡ của quý vị. Cám ơn quý vị rất nhiều!

Hoa vui trong ngày hội

Hoa nở giữa đàn Tranh

Hoa của tình thương mến

Lan tỏa ở xung quanh…

Photos by HẢI YẾN

Hình ảnh đêm bế mạc Nhạc Hội Đàn tranh Châu Á 2008 - Photos by Isabelle Aragon

The 2^nd Asian Zither Festival 2008

 

HÌNH ẢNH ĐÊM BẾ MẠC NHẠC HỘI ĐÀN TRANH CHÂU Á 2008

Photos by Ms. Isabelle Aragon

Un grand merci à chère Mademoiselle Isabelle Aragon, d’avoir bien voulu autoriser Tiếng Hát Quê Hương (Le chant de la Terre natale), à utiliser vos photos prises le soir de la clôture du Festival Cithares 2008 pour compléter l’illustration des articles publiés dans le journal du Blog Tiếng Hát Quê Hương.

Cám ơn Cô Isabelle Aragon rất nhiều vì Cô đã cho phép Tiếng Hát Quê Hương dùng hình Cô chụp đêm Bế mạc Nhạc Hội Đàn Tranh Châu Á 2008 để bổ sung vào những hình dùng minh họa cho những bài viết tường thuật chương trình đăng trên blog của Tiếng Hát Quê Hương.

Thân mến,

THQH

Đêm khai mạc Nhạc Hội Đàn Tranh Châu Á 2008

Đêm khai mạc Nhạc Hội Đàn Tranh Châu Á 2008

Sau những ngày tháng tập luyện vất vả, cuối cùng rồi Tiếng Hát Quê Hương cũng được ngồi trên sân khấu Nhạc Hội Đàn Tranh Châu Á trong đồng phục áo dài vàng rực rỡ trước đông đảo khán thính giả, dạo lên những cung đàn réo rắt bổng trầm. Cảm giác ấy thật là khó tả. Dù là những người đã quen thuộc với việc biểu diễn hay những người đang bỡ ngỡ làm quen với sân khấu thì ai cũng mang trong lòng sự hồi hộp xen lẫn vui mừng. Một chương trình lớn như vậy, các tiết mục đầu tư công phu như vậy, mọi người cần phải dốc lòng, dốc tâm, dốc sức hoàn thành thật toàn hảo. Chỉ 5, 7 phút trên sân khấu làm vừa lòng khán thính giả, các thành viên THQH đã bỏ ra biết bao công sức, thời gian cùng nhau tập dợt. Tinh thần ấy đáng được trân trọng, đáng được biểu dương! Chính Thầy Khê thương yêu cũng đã nhận xét một cách hứng thú rằng: “Các con hôm nay ai cũng đẹp, ai đàn cũng hay và tinh thần luyện tập nghiêm túc đã làm cho Thầy xúc động. Thầy hôn tất cả các con để khen các con!”. Với lời nói ấy, còn hạnh phúc nào bằng?

Các đoàn bạn cũng biểu diễn thật hay những tác phẩm của nước mình. Trong thời gian tổng duyệt, khi chưa khoác lên người trang phục truyền thống mỗi quốc gia, nhìn ai cũng như ai. Nhưng trên sân khấu khai mạc ngày hôm ấy, tất cả thật riêng biệt, thật đẹp và mang hương vị đặc trưng của từng đất nước. Hàn Quốc với Hanbok sang trọng, Nhựt Bổn với kimono đầy sâu lắng, Trung Quốc tươi vui với sườn xám và áo truyền thống kiểu dáng cách điệu, Đài Loan tha thướt yêu kiều với trang phục như những người xưa… tất cả hợp lại thành một bữa tiệc văn hóa truyền thống tuyệt vời! Bởi nét đặc trưng ấy, cây Đàn Tranh càng được tôn vinh. Kayageum, Geomungo, Koto, Guzheng, Đàn Tranh thay nhau hòa lên những khúc điệu say đắm lòng người. Khán giả chật kín khán phòng, không gian bắt đầu nóng bức bởi hơi người nhưng chẳng ai muốn dời chân. Họ còn bận thả hồn trong tiếng nhạc và cõi mộng của riêng mỗi người với từng cây đàn, vì đâu phải lúc nào cũng có dịp thưởng thức một buổi tiệc khiến mình lưu luyến mãi…

Bài viết: Khánh Vân

Hình ảnh: Hải Yến & KV

Khép lại một giấc mơ đẹp - Hải Phượng

Khép lại một giấc mơ đẹp

Ảnh: Khánh Vân THQH

Có được bao lần trong cuộc đời, những người nghệ sĩ đàn tranh chúng tôi ngập tràn trong cảm giác sung sướng, hạnh phúc và hãnh diện như trong những ngày diễn ra Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2.

Không sung sướng sao được khi nhìn xuống khán phòng đầy ắp khán giả, những người không có ghế ngồi thì sẵn lòng đứng xem. Tất cả đều chăm chú, say mê với một sự yên lặng gần như tuyệt đối, một sự đồng cảm ngỡ chỉ có thể có được ở những nhóm bạn tri âm tri kỷ. 

Không hạnh phúc sao được khi bắt gặp rất nhiều bạn trẻ đến với nhạc hội bằng một sự thôi thúc tìm hiểu về cội nguồn, về âm nhạc dân tộc, về đàn tranh.

Không hãnh diện sao được khi nhạc hội đã vượt qua mọi khó khăn, đi suốt chặng đường một cách trọn vẹn, giới thiệu với mọi người những giá trị văn hóa độc đáo của các nước. 

Cây đàn tranh có chung nguồn cội. Các nghệ sĩ hôm nay có chung một tấm lòng; lòng yêu mến và mong muốn gìn giữ những giá trị tinh thần của dân tộc mình thông qua đàn tranh.

Ảnh: báo Tuổi Trẻ

Và chúng tôi càng thêm vững tin về con đường mình đã chọn khi được tiếp sức bởi rất nhiều người vẫn còn nặng lòng với âm nhạc nước nhà. 

Đã khép lại một giấc mơ tám năm. Tuy nhiên, với sự thành công của nhạc hội lần này, sao chúng tôi lại không thể mơ về một giấc mơ mang tên “Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 3”?

HẢI PHƯỢNG

Giáo sư Trần Văn Khê: Có hiểu mới thích!

Giáo sư Trần Văn Khê: Có hiểu mới thích!

Nhạc hội đàn tranh châu Á lần II – 2008 vừa diễn ra ở TPHCM đã tạo được nhiều ấn tượng đẹp trong lòng bạn bè quốc tế và công chúng mộ điệu. Từ nhạc hội này cũng mở ra nhiều điều đáng mừng, lẫn đáng lo, cho văn hóa dân tộc. Sau nhạc hội, chúng tôi có cuộc phỏng vấn GS-TS Trần Văn Khê về những điều đang đọng lại... 
 
* PV: Thưa Giáo sư, qua những đêm nhạc hội đàn tranh châu Á lần II - 2008 vừa diễn ra, Giáo sư có nhận xét gì về các đoàn nghệ sĩ tham dự? 

* GS-TS TRẦN VĂN KHÊ: Trước tiên là các đoàn tham gia nhạc hội lần này đều chọn lựa những nghệ sĩ thượng thặng, tức là họ có một kỹ thuật vững vàng, điêu luyện, trình độ nghệ thuật ở đẳng cấp cao. Tất cả đều là những nghệ sĩ bậc nhất của quốc gia, đã có những thành tích cao – giải nhất của nhiều cuộc thi.

Ở đoàn Hàn Quốc, tất cả những nghệ sĩ tham gia chẳng những có tên tuổi mà còn là những giáo sư, tiến sĩ trong các trường đại học. Họ hiểu biết về kỹ thuật, lý thuyết, nên phong cách biểu diễn của họ là phong cách của một nghệ sĩ đi tới mức độ tài hoa. 

Đoàn Trung Quốc cử sang những nghệ sĩ trẻ tuổi, nhưng tài rất cao. 

Còn ở các đoàn nghệ sĩ khác thì có cổ mà cũng có mới. Chẳng hạn như đoàn Nhật Bản có một giáo sư hơn 70 tuổi mà cũng có những người trẻ. Vị giáo sư ấy không phải chỉ đàn những bản nhạc cổ mà còn đàn những bản mới sáng tác năm 2007, phải tập luyện theo một phong cách mới. Tôi cảm thấy người nghệ sĩ cao niên lão thành sẵn sàng đi hai bước để gặp cái mới và thanh niên cũng sẵn sàng đi ba bước tới để gặp truyền thống. Sự gặp nhau như thế thật đẹp và cho thấy không còn một khoảng cách giữa hai thế hệ, không còn sự tranh chấp giữa xưa và nay. 

Giáo sư - Tiến sĩ Trần Văn Khê phát biểu trong đêm bế mạc Nhạc hội đàn tranh châu Á lần II - 2008. Ảnh: AN DUNG

* Giáo sư đang đề cập đến một vấn đề rất hay, cách bảo tồn và phát triển âm nhạc truyền thống phù hợp cuộc sống đương đại nhưng cần có sự chuyển giao - kế thừa - phát triển từ hai thế hệ? Thực tế diễn ra từ nhạc hội lần này cho thấy ngoài những người lớn tuổi gìn giữ truyền thống, còn có những người trẻ bắt đầu trở lại với âm nhạc truyền thống.

Người xưa không kỳ thị, chê người nay là ngoại lai, người trẻ không chê người thầy là những người cổ lỗ, đó là một điều rất tốt đẹp. 

Sự gặp gỡ giữa hai thế hệ để tìm thấy một con đường đi chung, tức là người lớn khuyên giảng trẻ em đừng đi sai đường, và người lớn cũng nên phóng khoáng, mở ra. Tôi rất tâm đắc với điều này. Bởi chúng ta bảo tồn vốn cổ nhưng không bao giờ nệ cổ. Phát triển không nhất thiết phải vay mượn bên ngoài để làm cho vốn cổ bị ngoại lai, biến chất mà ngược lại, phát triển là phải làm thế nào để từ bên trong đi ra, để còn giữ được cái gốc. Nếu trốc gốc cây sẽ khô, lá úa, không nở hoa, trái không kết; dòng sông mà đứt nguồn rồi, sông cũng sẽ khô, dòng cũng sẽ cạn. Vì thế, nếu có được cái tư tưởng đó, nghệ sĩ đi ra bên ngoài mà vẫn giữ được cái gốc của mình thì cái đó sẽ làm nên một cái truyền thống mới trong tương lai.

* Thưa Giáo sư, các nghệ sĩ đàn tranh Việt Nam lần này đã có một bước tiến đáng kể, Giáo sư thấy thế nào? 

* Ở nhạc hội lần này, các nghệ sĩ Việt Nam trình diễn một chương trình rất hay. Trước kia, ai cũng nghĩ rằng CLB “Tiếng hát quê hương” chỉ đánh những bài dân ca, những bài nhỏ chơi cho vui thôi. Nhưng đó là lúc tập sự để hôm nay đưa tới một thành quả là tất cả các thành viên của “Tiếng hát quê hương” đều đờn được những bản lớn – Xàng xê, Long ngâm, nhịp nhàng rất chững chạc. Các nghệ sĩ luôn biết chịu khó tập luyện đi từ cái dễ đến cái khó, từ cái đơn giản đến phức tạp, từ nhạc dân gian đến nhạc thính phòng. 

Khi bước ra biểu diễn, từ cháu Trà My đến Hồng Nga, Hải Phượng, mỗi cháu đều giữ được cái phong thái, hương vị của mỗi vùng, cho thấy vườn âm nhạc của Việt Nam có trăm hoa với muôn hương, ngàn sắc. 

Có niềm vui nữa là những sáng tác mới của nhà giáo ưu tú Phạm Thúy Hoan, Xuân Khải… viết luôn luôn dựa trên những cái cổ và phát triển cái cổ. Điều này cho thấy, khi sáng tác, tất cả nhạc sĩ luôn nghĩ đến cội nguồn chứ không phải tưởng tượng ra rồi viết theo phong cách của Tây, Tàu, hay Nhật…

* Thưa Giáo sư, vậy chúng ta cần làm gì để phát huy thành quả của nhạc hội?  

* Ở nhạc hội lần này, có rất nhiều khán giả trẻ đi xem. Điều ấy làm tôi phấn khởi vô cùng. Đặc biệt những người trẻ này ngồi xem một cách rất nghiêm túc. Chính điều này khích lệ người nghệ sĩ giống như cánh diều gặp gió đưa lên.

Có một sự giao thoa, đồng cảm giữa nghệ sĩ và khán giả, cả hai được nối kết với nhau bằng một sợi dây vô hình. Nếu chúng ta không tiếp tục tổ chức những buổi gặp gỡ, biểu diễn thì sợi dây vô hình ấy bị cắt đi. Khi ấy, nghệ sĩ chỉ biểu diễn cho cái máy ghi âm, ghi hình; còn người nghe cũng chỉ nghe những cái bóng của nghệ sĩ do máy ghi âm, ghi hình ráp lại. Có thể so sánh nó giống như ăn đồ hộp có chất bổ mà không có chất tươi. 

Vì vậy, có những buổi biểu diễn như vừa qua, có tuổi trẻ tham dự ở hai khía cạnh biểu diễn - thưởng thức là rất hay. Và mỗi khi tổ chức, cần có những người am hiểu đứng ra giải thích để cho khán thính giả hiểu. Có hiểu rồi mới thương, thương rồi mới học, học rồi mới luyện, luyện rồi mới biểu diễn, biểu diễn mới có người nghe, người xem. Không thể nào bảo rằng: chúng tôi diễn đó, hãy “lợi” xem, “lợi” nghe nghen! Nhưng nghe ai, nghe cái gì? cho thấy hay ở chỗ nào thì lần lần tuổi trẻ hiểu được mới thích. 

Kinh nghiệm cho tôi biết rằng, người phương Tây không hề hiểu gì về nghệ thuật của Việt Nam nhưng khi tôi nói chuyện về cái vai đào điên trong hát bội, vai đào điên ở trong hát chèo, rồi phân tích ra từng động tác, bài hát… thì tất cả đều cho rằng tuyệt vời. 

* Nhưng thực tế “người nghe” của chúng ta còn nhiều hạn chế, dường như còn xa lạ với âm nhạc dân tộc, bị ảnh hưởng bởi âm nhạc nước ngoài... 
 
Chúng ta đã đào tạo được các nghệ sĩ rồi bây giờ đã đến lúc phải đào tạo khán thính giả .

Khán thính giả của chúng ta đa phần không tiếp cận được với âm nhạc, vì âm nhạc không có mặt trong học đường, trong các sinh hoạt cũng không gặp âm nhạc. 

Trong bài “Căn bệnh mãn tính của âm nhạc dân tộc Việt Nam” tôi đã yêu cầu chính quyền phải có tiếng nói và lập trường rõ rệt. Nghĩa là không phải đưa ra khẩu hiệu mà là phải làm sao thực hiện được khẩu hiệu. Cần có phương tiện, chỉ đạo, ngân quỹ thì mới có thể sáng tác được những nhạc mới mang tính chất hiện đại mà đậm đà bản sắc dân tộc. 

Cho nên, nếu muốn về nguồn, phải cho ngân quỹ để về nguồn, phải có một chánh sách về nguồn đặc biệt, phải tôn trọng truyền thống. Các nghệ nhân phải biết rằng mình đang giữ những vốn quý của dân tộc, nếu mất đi thì ngàn vàng cũng không thể mua được. Học trò không chịu học, phải kiếm học trò mà dạy. 

Ngày xưa người ta tầm sư học đạo. Còn tôi, mấy chục năm nay tôi đốt đuốc đi tìm học trò để mà dạy. 

Có thể thanh niên hát rock rất hay, nhảy múa rất giỏi, nhưng làm sao mình có thể hơn được những người thượng thặng của nước ngoài. 

Thời kỳ hội nhập, bạn bè các nước đến Việt Nam, họ hát những bài dân ca của họ, còn thanh niên của mình không thể hát được một bài dân ca Việt Nam thì điều ấy vô cùng xấu hổ.

Qua nhạc hội lần này, tôi thấy rằng, bước đầu chúng ta đã làm cho trái tim của tuổi trẻ Việt Nam đang nhảy lại với nhịp của văn hóa Việt Nam chứ không phải nhảy theo rock, theo rap, hay bất kỳ nhịp điệu của đất nước nào cả. 

Từ hôm bế mạc nhạc hội đàn tranh châu Á đến nay, trong lòng tôi rất vui nhưng lại lo. Bởi đây là một giai đoạn vô cùng quan trọng, nếu chúng ta không làm tiếp tục để nuôi dưỡng những gì đã mới được nhen nhúm trong tim của giới trẻ thì tất cả sẽ tan rã, rồi nếu muốn gom lại cũng vô cùng khó nhọc.

* Xin cảm ơn Giáo sư. 

ĐỖ HẠNH thực hiện

(Theo Sài Gòn Giải Phóng)

 

Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2: Vui, buồn đọng lại

Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2: Vui, buồn đọng lại

 

Tối 4-9, sau bốn đêm giao lưu và trình diễn, nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2-2008 (diễn ra tại TP.HCM) đã kết thúc mỹ mãn, để lại nhiều dấu ấn đẹp trong lòng người mộ điệu. 

Vui là dù gặp rất nhiều khó khăn trong công tác tổ chức và kinh phí, nhưng so với lần tổ chức đầu tiên cách đây 8 năm, nhạc hội tưng bừng, hấp dẫn hơn nhiều.

Giáo sư người Nhật Ishise Akiko - vị khách mời lớn tuổi nhất tại nhạc hội lần này - bộc bạch rằng bà rất bất ngờ và xúc động trước sự nồng hậu của nước chủ nhà, từ hàng loạt cờ hiệu quảng bá cho nhạc hội treo dọc đường Nguyễn Du dẫn đến Nhạc viện TP và khu vực trước Cung văn hóa Lao động đến thông tin dày đặc trên báo chí. 

Năm đoàn khách mời Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và lãnh thổ Đài Loan mang đến những cây đàn đặc biệt nhất với diễn tấu kỹ thuật tinh tế của các nghệ sĩ thượng thặng. Đáng mừng hơn nữa là khi các nghệ sĩ trẻ xuất hiện bên cạnh những bậc thầy một cách "kẻ tám lạng, người nửa cân". Không chỉ diễn tấu, các nghệ sĩ trẻ còn có khả năng biên soạn, dàn dựng tác phẩm. Nói như giáo sư, tiến sĩ Trần Văn Khê thì: "Bên dưới tán cây cổ thụ còn có những đóa hoa tươi. Truyền thống không xơ cứng mà đã được lưu truyền...". Có thể thấy rõ sự kế thừa và phát triển nhạc truyền thống nói chung và đàn tranh nói riêng ở những bản nhạc được các nghệ sĩ chọn trình diễn đợt này: cổ nhạc ít, tân nhạc với những sáng tác mới nhiều. 

Những tác phẩm mới này gắn với cội nguồn không chỉ bằng những "bay bướm" ngày xưa mà còn cả với những nét nhạc tinh tế cùng những gửi gắm tế nhị. Tất cả cho thấy truyền thống không giậm chân tại chỗ mà linh động thay đổi để phù hợp với cuộc sống hiện tại. 

Theo tổng kết của BTC thì điều hạnh phúc nhất chính là tấm lòng khán giả. Tất cả các buổi trình diễn đều không còn chỗ trống. Khán giả rất nghiêm túc và luôn cổ vũ nhiệt tình cho các nghệ sĩ. Khán phòng trang trọng, nồng ấm và lấp lánh những niềm vui. 

Thành công là thế, được chào đón và ủng hộ là thế nhưng lại chưa có lời hẹn tái ngộ. Các đoàn vẫn chưa chính thức trả lời liệu mọi người sẽ cùng nhau luân phiên tổ chức nhạc hội đàn tranh châu Á hay không, hay chỉ một mình VN khởi xướng và chủ trì mỗi khi có điều kiện. Một châu Á đang phát triển mạnh mẽ với bề dày văn hóa và lịch sử lâu đời lại chỉ có thể tổ chức nhạc hội đàn tranh năm năm một lần (theo dự kiến). Nghe sao mà buồn... 

QUỲNH NGUYỄN (Theo Tuổi trẻ)

Ảnh: Khánh Vân THQH

Bế mạc Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2

Bế mạc Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2

Tối 4-9 tại Nhạc viện TP.HCM, Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2 khép lại mỹ mãn sau bốn ngày diễn ra. Tại lễ bế mạc, ban tổ chức đã gửi lời cảm ơn, tặng hoa, trao giấy chứng nhận và kỷ niệm chương cho đại diện năm đoàn: VN, Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản và lãnh thổ Đài Loan. 

Khán giả có mặt vô cùng thích thú khi được thưởng thức phần diễn tấu đặc sắc của các đoàn cùng phần diễn giải rất ngắn gọn, dễ hiểu mà chi tiết của giáo sư, tiến sĩ Trần Văn Khê. Không khí đêm bế mạc đặc biệt xúc động khi cả năm đoàn cùng hòa tấu bản Lý ngựa ô (dân ca Nam bộ) như lời cam kết cùng nhau gìn giữ và nhân rộng nét tinh hoa của âm nhạc truyền thống Á Đông.

Q.N (Theo Tuổi Trẻ)

Ảnh: T.T.D

Bế mạc “Nhạc hội đàn tranh châu Á lần II – 2008”

20g tối nay, tại TPHCM, bế mạc “Nhạc hội đàn tranh châu Á lần II – 2008”

Sau ba ngày diễn ra sôi nổi, “Nhạc hội đàn tranh châu Á lần II – 2008” sẽ bế mạc vào 20g tối nay, tại Nhạc viện TPHCM (truyền hình trực tiếp trên HTV9, Đài Truyền hình TPHCM).

Trong đêm bế mạc, đoàn Trung Quốc trình diễn tam tấu đàn Guzheng Mùa sen; đoàn Nhật Bản – độc tấu đàn Koto Midare; đoàn Hàn Quốc – độc tấu đàn Gayageum Ngọn gió và dòng sông, hòa tấu đàn Gayageum và Geomungo Ánh bình minh; đoàn Đài Loan (Trung Quốc) – hòa tấu đàn Guzheng Bài hát đồng quê êm ả.
Đoàn Việt Nam độc tấu đàn tranh: Hương sen Đồng Tháp (nghệ sĩ Trà My), Tứ đại cảnh (nghệ sĩ Hồng Nga) và Lý chim quyên (nghệ sĩ Hải Phượng). 

Đỗ Hạnh (Theo Sài Gòn Giải Phóng)

Giáo sư Ishise Akiko (Nhật Bản) và nghệ sĩ Trần Đông (Trung Quốc): Ấn tượng đẹp về Việt Nam

Giáo sư Ishise Akiko (Nhật Bản) và nghệ sĩ Trần Đông (Trung Quốc): Ấn tượng đẹp về Việt Nam

Sau hai ngày diễn ra “Nhạc hội đàn tranh châu Á lần II – 2008” ở TPHCM, những hình ảnh về một đất nước Việt Nam thân thiện, mến khách, đã tạo được ấn tượng đẹp trong lòng nhiều đoàn nghệ sĩ quốc tế. Bên lề nhạc hội, chúng tôi có cuộc trò chuyện cùng nữ giáo sư Ishise Akiko (Nhật Bản) và nghệ sĩ Trần Đông (Trung Quốc)…  

Giáo sư Ishise Akiko: “Người dân thành phố rất thân thiện” 
 
* Chào Giáo sư Ishise Akiko! Đây là lần đầu tiên giáo sư đến Việt Nam trình diễn, cảm nhận của giáo sư về đất nước, con người Việt Nam?

 

Giáo sư Ishise Akiko

* Khi đặt chân đến TPHCM, tôi rất ngạc nhiên về xe cộ lưu thông trên đường phố đông đúc. Người dân thành phố rất thân thiện. Tôi cảm nhận được nụ cười luôn rạng rỡ trên gương mặt của mỗi người Việt Nam. 

* Còn công chúng đến với nhạc hội? 
 
* Tôi rất vui khi được biểu diễn trong một khán phòng có đông đảo khán giả đón xem. Tôi nhận thấy khán giả Việt Nam rất nhiệt tình với âm nhạc.

* “Cái duyên”đưa giáo sư mình đến với âm nhạc - đàn Koto?  

* Tôi sinh ra trong một gia đình, cha mẹ đều dạy đàn Koto. Năm lên 6 tuổi, tôi được cha dạy học nhạc và ngày tôi đến với âm nhạc là ngày 6-6. Bởi theo quan niệm, nếu mọi điều bắt đầu từ ngày 6-6 sẽ rất may mắn… Lúc mới đến với nghề, tôi mong ước mình sẽ phấn đấu trở thành một nghệ sĩ nổi tiếng. Nhưng rồi lập gia đình, sinh con, tôi lại thay đổi suy nghĩ của mình, cố gắng trở thành một người thầy của nhiều học trò. 

* Hơn 60 năm theo nghề, giáo sư đã truyền dạy cho nhiều thế hệ học trò? 

* Hiện nay, ở Nhật Bản, số bạn trẻ theo học đàn truyền thống Koto cũng giảm nhiều theo thời gian. Bởi học đàn Koto rất tốn kém. Nhưng với một tình yêu nghệ thuật, cái tâm của một người thầy muốn truyền đạt những kinh nghiệm của mình, tôi luôn sẵn sàng tạo mọi điều kiện để bạn trẻ có thể học đàn Koto. Chẳng hạn như giảm học phí đến mức thấp nhất cho những bạn trẻ có hoàn cảnh khó khăn mà yêu thích học đàn Koto… Trong đoàn nghệ sĩ của Nhật Bản đến Việt Nam tham dự nhạc hội lần này có một học trò rất giỏi của tôi – đó là Sato Joji.

* Với con cháu trong gia đình, giáo sư có truyền nghề cho ai?  

* Tôi có duy nhất cậu con trai, vả lại con trai tôi bảo: “đàn Koto dành cho nữ” nên không theo mẹ học nghề. (cười) 

Nghệ sĩ Trần Đông: “Tôi ấn tượng với múa rối nước của Việt Nam”  

* Những ngày tham dự “Nhạc hội đàn tranh châu Á lần II – 2008”, anh có đi xem loại hình nghệ thuật truyền thống nào của Việt Nam?

Nghệ sĩ Trần Đông

* Ngày 2-9, tôi đã đi xem nghệ thuật múa rối nước (ở Nhà hát Múa rối nước Rồng Vàng – PV) và chúng tôi thật sự ấn tượng. Đây là lần đầu tiên chúng tôi được xem múa rối nước. Điều mà chúng tôi ấn tượng nhất là dàn nhạc, các nghệ sĩ chơi nhạc – thuyết minh hai bên sân khấu, còn ở dưới hồ nước các con rối diễn rất nhuần nhuyễn. Thật độc đáo. Tuy về nội dung, câu chuyện của múa rối nước, chúng tôi chưa hiểu lắm, nhưng qua âm nhạc, chúng tôi đã “cảm” được nghệ thuật múa rối nước của Việt Nam.

* Anh đã từng biết đến quê hương, đất nước Việt Nam? 

* Tôi đã biết Việt Nam qua mạng internet với chợ Bến Thành, rồi các chợ nổi trên sông ở miền Tây. Tôi rất thích.

* Sau chuyến đi này, anh sẽ trở lại Việt Nam tham quan? 

* Đương nhiên rồi. Tôi nghĩ, sắp tới, nếu có dịp, nhất định tôi sẽ trở lại Việt Nam để đi tham quan, về miền Tây xem chợ nổi… 

* Cảm nhận của anh về đàn tranh Việt Nam? 

* Đàn tranh của Việt Nam nhỏ, gọn và âm thanh rất thanh.

* Xin cảm ơn Giáo sư Ishise Akiko và nghệ sĩ Trần Đông về cuộc trò chuyện này! 

ĐỖ HẠNH (Theo Sài Gòn Giải Phóng)

Thăng hoa những nét tương đồng văn hóa

Thăng hoa những nét tương đồng văn hóa

Sau ba ngày trình diễn, tối nay 4-9, tại Nhạc viện TPHCM sẽ diễn ra đêm bế mạc Nhạc hội đàn tranh châu Á lần II – 2008. Đến giờ, có thể nói rằng nhạc hội được tổ chức ở Việt Nam lần này đã mang lại cho các nghệ sĩ lẫn công chúng yêu thích đàn tranh nhiều cảm xúc đẹp…

Các nghệ sĩ Việt Nam đang hòa tấu đàn tranh.

1. Khi chưa diễn ra nhạc hội, ban tổ chức tỏ ra lo lắng về số lượng khán giả đến xem. Thế nhưng, ngay trong đêm khai mạc nhạc hội ở Cung Văn hóa Lao động TPHCM, sự lo lắng được thay bằng niềm vui lớn, do khán giả đến xem kín khán phòng và ngồi rất đông bên ngoài xem các nghệ sĩ diễn tấu qua màn hình ti vi. Thậm chí có những khán giả còn “tổ chức” cho tập thể bạn bè, gia đình cùng đi xem, cổ vũ.

Anh Tuấn, nhà ở quận 11 cho biết: “Đi xem cả gia đình rất vui. Vợ chồng, con cái cùng bàn luận khá thú vị. Vợ tôi thích tiết mục của đoàn Trung Quốc, con gái tôi thích nghệ sĩ Ishise Akiko của Nhật Bản, người có mái tóc bạc phơ rất ấn tượng. Cả hai hỏi tôi thích tiết mục nào – tôi bảo thích hết. Thế là vui cả nhà. Nhạc hội đã mang lại cho gia đình chúng tôi những giây phút thư giãn thật vui tươi, hạnh phúc”.

Chứng kiến những hình ảnh thân thương của khán giả, nghệ sĩ Nguyễn Thị Hải Phượng (Việt Nam) phấn khởi: “Chính các khán giả đã mang đến cho chúng tôi nguồn cảm hứng mạnh mẽ để trình diễn các tiết mục hay hơn”. Còn những nghệ sĩ đến từ Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), sau mỗi tiết mục biểu diễn được khán giả vỗ tay tán thưởng nồng nhiệt, đã xúc động cúi đầu chào thay lời cảm ơn. Khán giả Việt Nam đã để lại nhiều ấn tượng đẹp trong lòng các nghệ sĩ quốc tế.

Trong đêm bế mạc tối nay (sẽ được truyền hình trực tiếp trên HTV 9, Đài Truyền hình TPHCM), các đoàn nghệ sĩ sẽ trình diễn nhiều tiết mục đặc sắc. Trong đó, đoàn Việt Nam trình diễn 3 tiết mục độc tấu đàn tranh: Hương sen Đồng Tháp, Tứ đại cảnh, Lý chim quyên; đoàn Trung Quốc - tam tấu đàn Guzheng Mùa sen; đoàn Nhật Bản – độc tấu đàn Koto Midare; đoàn Hàn Quốc – độc tấu đàn Gayageum Ngọn gió và dòng sông, hòa tấu đàn Gayageum và Geomungo Ánh bình minh; đoàn Đài Loan (Trung Quốc) – hòa tấu đàn Guzheng Bài hát đồng quê êm ả và ở phần cuối tất cả các nghệ sĩ sẽ cùng hòa tấu bài Lý ngựa ô, dân ca Nam bộ của Việt Nam.

2. Đâu chỉ thành công về mặt tổ chức biểu diễn, Nhạc hội đàn tranh châu Á lần II – 2008 còn có ý nghĩa rất quan trọng trong việc giao lưu văn hóa, quảng bá nhạc cụ truyền thống của Việt Nam, Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc và Đài Loan (Trung Quốc).

Theo bà Đinh Thị Bạch Mai – Phó Giám đốc Sở VH-TT và DL TPHCM: “Vẻ đẹp độc đáo và giá trị truyền thống của tiếng đàn tranh đã vượt qua ranh giới của quốc gia, vùng lãnh thổ, từng chinh phục và quyến rũ những người yêu và sành âm nhạc ở nhiều cộng đồng trên thế giới. Vì vậy, việc tổ chức nhạc hội đàn tranh là một hoạt động mang ý nghĩa sâu sắc và thiết thực trong chiến lược xây dựng, phát triển nền văn hóa đậm đà bản sắc dân tộc”.

Nhạc hội lần này cũng là cuộc hội ngộ của nhiều ngón đàn điêu luyện của những đồng nghiệp từ người nghệ sĩ 60, 70 tuổi cho đến những nghệ sĩ trẻ. Chính những tiếng đàn thanh thoát, khi bổng khi trầm của các nghệ sĩ cất lên trong nhạc hội đã đưa những tâm hồn đồng điệu, những người say mê, yêu thích nghệ thuật truyền thống xích lại gần nhau, thắm tình hữu nghị!

Theo Giáo sư Ishise Akiko (Nhật Bản): “Nhờ có nhạc hội lần này mà tôi gặp lại nghệ sĩ Phạm Thúy Hoan, người từng cùng tôi biểu diễn ở Nhạc hội đàn tranh châu Á tại Đài Loan (Trung Quốc) vào năm 2005. Khi đến Việt Nam, tôi còn tình cờ gặp được một khán giả gần 80 tuổi, rất cởi mở, bà ấy bảo, thấy hình tôi đăng trên báo với mái tóc bạc, bà mến mộ nên tìm đến gặp mặt, chụp hình chung làm kỷ niệm…”.

Với những thành công của nhạc hội lần này, khán giả và các nghệ sĩ đều mong muốn Nhạc hội đàn tranh châu Á sẽ tiếp tục diễn ra định kỳ ở các nước và vùng lãnh thổ yêu thích loại nhạc cụ truyền thống độc đáo này.

Đỗ Hạnh (Theo Sài Gòn Giải Phóng)

GSTS Trần Văn Khê: “Từ nghe đến thương là chặng đường dài”

GSTS Trần Văn Khê: “Từ nghe đến thương là chặng đường dài”

 

04/09/2008 15h14

“Nhạc hội đàn tranh lần này không chỉ chuyên về cổ nhạc mà còn là nơi học hỏi, giao lưu của những người trẻ” - GSTS Trần Văn Khê mở đầu buổi trò chuyện cùng VTC News.

Phóng viên: - Xin Giáo sư cho biết những điểm mới trong Nhạc hội đàn tranh châu Á lần thứ hai này?

GSTS Trần Văn Khê: - Nhạc hội lần này có cái mới là không chỉ mời người chuyên về cổ nhạc mà còn có nhiều người trẻ, không chỉ nghĩ đến người xưa mà còn là nơi gặp gỡ của người nay, nghĩa là có xưa có nay. Nhạc hội là nơi gặp gỡ của nghệ sĩ đàn tranh các nước để mỗi người cất lên tiếng nói của dân tộc mình, thông qua đó cho người Việt Nam biết chúng ta có cái gì và nước khác có cái gì, mở rộng tính giao lưu học hỏi.

GSTS Trần Văn Khê trả lời phỏng vấn tại nhà riêng

- Xin Giáo sư cho biết vì sao chúng ta chọn Lý ngựa ô làm bài chào kết thúc cho Nhạc hội?

- Bài Lý ngựa ô thuộc loại những bài nhỏ, hơi Bắc, một bài dân ca được giới nhạc tài tử cải lương miền Nam dùng phổ biến, khắp nước ai cũng quen thuộc, nhạc điệu dễ nhớ, tiết tấu nhanh nhẹn. 

Thời gian tổ chức Nhạc hội không dài, phải viết ký âm, tổng phổ gửi trước đến các nước cho họ tập nên phải chọn bài dễ nhớ, dễ hát và quen thuộc với người dân cả nước.

- Một số ý kiến cho rằng so với các nước tham gia (Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, lãnh thổ Đài Loan), đời sống kinh tế và mặt bằng dân trí của chúng ta còn thấp nên chưa có sự quan tâm đến âm nhạc dân tộc, thưa Giáo sư?

- Dân Việt Nam mình dám bỏ hàng triệu đồng mua vé xem cuộc thi hoa hậu hoặc xem những chương trình ca nhạc lớn nhưng nhạc dân tộc thì không ai nghe, thậm chí có vé mời cũng không buồn đi nên không thể đổ lỗi cho kinh tế được.

Nhưng cũng không nên trách khi thực tế cho thấy âm nhạc dân tộc hầu như bị lãng quên, đài truyền hình phát toàn nhạc trẻ, nhạc nước ngoài, nhạc truyền thống thì phát vào giờ ít ai xem; báo chí cũng thường đăng tin về nhạc trẻ, nhạc nước ngoài; người chơi nhạc dân tộc chỉ được trả vài chục ngàn trong khi chơi nhạc tây được trả hàng trăm ngàn.

Đoàn Việt Nam hòa tấu đàn tranh trong đêm khai mạc 1/9

- Vậy theo giáo sư thì vì sao dân mình không có thói quen thưởng thức âm nhạc dân tộc?

- Ngắn gọn có thể nói rằng, muốn âm nhạc dân tộc phát triển trong nhân dân thì phải hội đủ điều kiện thuận lợi, chính quyền phải có chính sách ủng hộ và giúp đỡ cụ thể cho âm nhạc dân tộc; đưa âm nhạc vào học đường, giáo dục thế hệ trẻ đầu tiên bằng những lời ru ngay từ thuở còn nằm nôi, dài theo cuộc đời bằng những câu hò, điệu lý... Phải nghe mới hiểu, phải hiểu mới thương, mà từ nghe đến thương là cả một chặng đường dài. 

Thanh Phúc (thực hiện)

Khai mạc từ tối 1/9, Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2 sẽ kéo dài đến ngày 4/9. Tham dự Nhạc hội lần này có các nước: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, Đài Loan và Việt Nam. Trừ đêm khai mạc tại Cung Văn hóa Lao động TP.HCM, ba đêm còn lại diễn ra tại Nhạc viện TP.HCM.

Tiếng lòng của mỗi dân tộc

Tiếng lòng của mỗi dân tộc

 

Quá tải là hiện trạng chung của khán phòng Cung Văn hóa Lao động TPHCM và Nhạc viện TPHCM trong những đêm biểu diễn đàn tranh vừa qua. Điều đó phần nào xua tan nỗi lo ngại “đàn tranh còn xa lạ với khán giả”. Bất ngờ hơn, có đến 2/3 khán giả tham dự là những người còn rất trẻ. Những người thích và bị những thanh âm của đàn tranh mê hoặc.

“Có xem mới hiểu rồi yêu thích đàn tranh”

 

Những màn trình diễn của các nghệ sĩ khác nhau, tiếng đàn và lối trình diễn cũng khác nhau, sự cảm nhận của mỗi người khác nhau nhưng giữa những khán giả khác nhau ấy có một điểm chung: hài lòng và hân hoan với tất cả những tiết mục mà họ được thưởng thức. Với họ “đàn tranh vừa quen nhưng cũng vừa lạ. Nhưng, chính những điều ấy khiến cho đàn tranh thêm thú vị và hấp dẫn”. Khán giả Nguyễn Minh Chung, sinh viên Đại học Bách khoa, cho biết: “Tôi thật sự ấn tượng với phần trình diễn của các nghệ sĩ đàn tranh Nhật Bản”. Trong khi đó, khán giả Trần Ánh Minh (công nhân cơ sở gia công in 26-3) nói: “Thú vị lắm khi được nghe giáo sư- tiến sĩ Trần Văn Khê giới thiệu khái quát về xuất xứ của cây đàn tranh của các nước cũng như cách trình tấu khác nhau của đàn. Có xem, mới hiểu rồi yêu thích đàn tranh”. 

 

Buổi giao lưu và triển lãm nằm trong khuôn khổ Nhạc hội Đàn tranh châu Á lần II thật sự thu hút người xem bởi họ không chỉ được thấy, được thưởng thức mà còn được chơi thử đàn tranh. Nghệ sĩ Kim Liên – nghệ sĩ múa - có 4 người con đang theo học nhạc cụ dân tộc tại Học viện Âm nhạc Hà Nội. Cô đã bay từ Hà Nội cùng các con vào TPHCM để xem triển lãm và tham dự các đêm biểu diễn. Cô cho biết: “Tôi muốn các con nâng cao kiến thức trong việc học nhạc cụ dân tộc. Tất cả nghệ sĩ các nước đến với nhạc hội lần này đều đã có bề dày kinh nghiệm trong biểu diễn. Đàn tranh mỗi nước dù có khác nhau về cấu tạo, số lượng dây, nhưng chung nhất vẫn là tiếng lòng của mỗi dân tộc. Trong bốn người con của tôi, chỉ mỗi cô con gái út học đàn tranh, nhưng qua mấy buổi tham dự, cả ba người chị của cháu đều muốn được học đàn tranh bên cạnh nhạc cụ phương Tây mà các cháu đang học”. 

 

Bằng nhiệt tâm để thu hút giới trẻ

 

Những ngón đàn điêu luyện và tinh tế của các nghệ sĩ đến từ các quốc gia và vùng lãnh thổ gồm: Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và Việt Nam đã góp phần tô điểm bức tranh văn hóa dân tộc đậm nét châu Á tại Nhạc hội Đàn tranh năm nay. Nếu đàn koto (Nhật Bản) khúc chiết, đầy huyền bí, đàn guzheng (Trung Quốc) trầm mặc, uyển chuyển, đàn gayageum (Hàn Quốc) mực thước, duyên dáng, thì đàn tranh Việt Nam lôi cuốn lòng người bằng giai điệu ngân vang, thánh thót. Dẫu vậy, dễ dàng nhận thấy điểm chung nổi bật của các nhạc cụ này, như lời giải thích của giáo sư- tiến sĩ Trần Văn Khê, “mỗi cây đàn, mỗi thanh âm đều chứa đựng một nỗi niềm gắn bó với tâm lý văn hóa, gửi gắm nhiều khát vọng vươn tới hòa bình, ấm no, hạnh phúc của mỗi dân tộc. Trong đó, đàn tranh là nhạc cụ chuyển tải những thanh âm vừa độc đáo vừa uyển nhã không chỉ lan tỏa trong một nước mà từ lâu đã vượt ra ngoài phạm vi của từng quốc gia”. 

 

Giáo sư Ishise Akiko (Nhật Bản) nhấn mạnh: “Bảo tồn, phổ biến và phát triển là ba công việc cơ bản của mỗi quốc gia để giữ gìn vốn quý văn hóa dân tộc của một đất nước. Với đàn tranh của Việt Nam, hay koto của Nhật Bản, bằng sự nhiệt tâm của người đi trước sẽ giúp giới trẻ yêu thích. Sự nhiệt tâm đó chính là phương thức giúp giới trẻ các nước làm quen với đàn tranh”. Đồng quan điểm này, nghệ sĩ trẻ Li Ling (Trung Quốc) thổ lộ: “Nhiệt tâm, lửa yêu nghề được truyền từ người này sang người khác sẽ bền bỉ theo thời gian cũng như sống thọ trong lòng dân tộc”. 

 

Và như vậy, Nhạc hội Đàn tranh châu Á lần II này không chỉ dừng lại ở tính chất giao thoa văn hóa, giới thiệu nhạc cụ dân tộc của các quốc gia và vùng lãnh thổ ở châu Á với khán giả Việt Nam mà còn mở ra kỳ vọng, “nhạc hội lần này sẽ trở thành nền tảng trong việc tạo nên văn hóa âm nhạc châu Á mới” như lời giáo sư Lee Chae Suk (Đại học HanYang, Hàn Quốc) thổ lộ. 

 

Lễ bế mạc Nhạc hội Đàn tranh châu Á lần II sẽ diễn ra vào tối nay, 4-9.

Thanh Hiệp

(theo Người Lao Động) 

Đêm 2.9 Nhạc viện TPHCM quá tải khán giả

Đêm thứ hai Nhạc hội Đàn tranh châu Á lần II - năm 2008

Nhạc viện TPHCM quá tải khán giả

Đông đảo khán giả đã đến xem và cổ vũ đêm biểu diễn thứ hai của Nhạc hội Đàn tranh châu Á lần II - năm 2008 được tổ chức tại Nhạc viện TPHCM vào tối 2-9. Khán phòng Nhạc viện TPHCM đã quá tải với rất đông người đứng chen ở hai lối đi. Hàng trăm người khác không có vé mời đành đứng bên ngoài

Đêm biểu diễn thứ hai diễn ra trong không khí ấm áp tình hữu nghị. GS-TS Trần Văn Khê lần lượt giới thiệu về xuất xứ, nét đặc trưng của các nhạc cụ cùng họ với đàn tranh, như: koto (Nhật Bản), gayageum (Hàn Quốc), guzheng (Trung Quốc)... 

 

Đoàn VN đã nhận được sự cổ vũ nồng nhiệt sau khi 3 nghệ sĩ: Hải Phượng (TPHCM), Trà My (Học viện Âm nhạc Hà Nội) và Hồng Nga (Học viện Âm nhạc Huế) cùng biểu diễn với CLB Tiếng hát Quê hương (Cung Văn hóa Lao động TPHCM) qua các tác phẩm: Long ngâm, Mơ về bến Ngự, Ngũ đối Hoàn Cung, Tình ca miền Nam, Tò vò, Bến đợi... 

 

Đoàn nghệ sĩ Nhật Bản với sự điều khiển của GS Ishise Akiko đã hòa tấu xuất sắc tác phẩm Vầng trăng khuyết đỏ thắm. Đoàn nghệ sĩ Trung Quốc với tiết mục tứ tấu đàn guzheng Điệu trúc tím đã tạo sự bất ngờ thú vị cho người thưởng thức. 

 

Tối nay, 3-9, hai đoàn nghệ sĩ Hàn Quốc và Đài Loan sẽ biểu diễn gần 20 tác phẩm. GS-TS Trần Văn Khê cũng sẽ giới thiệu những nét tương đồng giữa đàn tranh VN và cây đàn gayageum của Hàn Quốc. Chương trình bế mạc Nhạc hội Đàn tranh châu Á lần II - năm 2008 sẽ được HTV2 truyền hình trực tiếp lúc 20 giờ ngày 4-9.

Tin- ảnh: T.Hiệp 

(theo Người Lao Động)

Đã vơi nỗi lo...

Đã vơi nỗi lo...

 

Năm ngày trước khi Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2-2008 diễn ra tại TP.HCM, vé cho bốn đêm diễn đã hết sạch. 

Một tín hiệu mừng nhưng ban tổ chức lại âu lo. Lo rằng khán phòng 400 chỗ không đủ đáp ứng nhu cầu tất cả mọi người. Lo vì vé phát hành miễn phí nên nhiều lúc vì tò mò mà mọi người ồ ạt đến nhận nhưng chưa chắc sẽ đến xem. Và cũng lo khán giả thi thoảng lại bỏ về nửa chừng làm ảnh hưởng đến phần trình diễn của các nghệ sĩ...

Nhưng nỗi lo đã dần vơi khi trong đêm khai mạc khán phòng của Cung văn hóa Lao động không còn một chỗ trống. Rất nhiều khán giả đã chấp nhận đứng ở cầu thang và đứng cả ngoài bancông khán phòng để theo dõi phần trình diễn của năm đoàn Trung Quốc, Hàn Quốc, Nhật Bản, lãnh thổ Đài Loan và VN. Với những khán giả hâm mộ đến với đêm diễn nhưng không có vé vào xem, ban tổ chức đã linh động truyền trực tiếp buổi trình diễn ra một tivi ở sảnh bên ngoài khán phòng. Một dãy ghế sạch đẹp và quạt máy đã được chuẩn bị sẵn. 

Chị Thu Nguyệt (nhà ở Bình Triệu) cùng cô con gái nhỏ đến hơi trễ nên đành ngồi xem qua tivi ở sảnh ngoài dù có vé. Tuy vậy, chị và bé Hải Ly (8 tuổi) đều tỏ vẻ hài lòng bởi: “Các nghệ sĩ diễn tấu thật tuyệt vời. Phần trình diễn của mỗi đoàn đều được thuyết trình kỹ lưỡng về loại đàn, các kỹ thuật trình diễn, điểm đặc biệt của tác phẩm được chọn trình diễn... Bé Ly khi nghe và xem đã ít nhiều hiểu được, và tôi cũng không còn bối rối khi cần giải thích với bé”. 

Các đêm diễn sau tại Nhạc viện TP cũng đông vui đúng kiểu ngày hội. Trước tấm lòng của những khán giả không có vé nhưng vẫn đến với chương trình, ban tổ chức đã cơ động mời vài chục người vào đứng thưởng thức dọc hai bên khán phòng. Dù điều kiện không thật sự thoải mái nhưng hầu hết khán giả vẫn ở lại đến cuối đêm diễn và cổ vũ nhiệt tình cho các nghệ sĩ. Sự nồng nhiệt của khán giả khiến ban tổ chức và các đoàn vô cùng bất ngờ. 

Đứng ở cánh gà nhìn xuống khán phòng trong lúc chờ đến lượt đoàn Hàn Quốc trình diễn, giáo sư Lee Chae Suk cười mãn nguyện: “Ai bảo công chúng ngày nay quay lưng với đàn tranh?”. 

QUỲNH NGUYỄN (theo Tuổi Trẻ)

Sau khai mạc (1-9) và phần trình diễn của đoàn VN, Trung Quốc, Nhật Bản (tối 2-9), Hàn Quốc, lãnh thổ Đài Loan (3-9), chương trình bế mạc Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2-2008 sẽ diễn ra vào 19g30 tối nay (4-9) tại Nhạc viện TP.HCM (112 Nguyễn Du, Q.1), truyền hình trực tiếp trên HTV2.

Đoàn VN sẽ trình diễn độc tấu ba tiết mục Hương sen Đồng Tháp (biểu diễn: Trà My), Tứ đại cảnh (Hồng Nga) và Lý chim quyên (Hải Phượng). Giáo sư Ishise Akiko và các nghệ sĩ đoàn Nhật Bản sẽ cùng hòa tấu bản Hirono futsukazuki (1977). Kế đến là các tiết mục: độc tấu đàn tranh 25 dây bản Ngọn gió và dòng sông (nghệ sĩ Kim Hee Sun), tam tấu Mùa sen (đoàn Trung Quốc), hòa tấu Bài hát đồng quê êm ả (đoàn Đài Loan). Và hòa tấu Lý ngựa ô (dân ca Nam bộ) sẽ khép lại chương trình với phần trình diễn của tất cả nghệ sĩ các đoàn. 

Mọi người đều có thể học đàn tranh

 

GS Ishise Akiko tại buổi triển lãm ngày 01.09.2008 (Ảnh Hoàng Thạch Vân)

 

Giáo sư Ishise Akiko:

Mọi người đều có thể học đàn tranh

 

Trong chương trình khai mạc Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2-2008 vào tối 1-9 tại Cung văn hóa Lao động (TP.HCM), rất nhiều khán giả VN đã tỏ lòng hâm mộ và cảm kích trước sự xuất hiện của giáo sư người Nhật Ishise Akiko (71 tuổi).

Bà là thành viên lớn tuổi nhất của đoàn Nhật và cũng là vị khách lớn tuổi nhất trong năm đoàn tham dự nhạc hội. Giáo sư đã dành cho Tuổi Trẻ cuộc trò chuyện ngắn sau đêm khai mạc:

- Tôi rất vui mừng khi nhận được lời mời của các bạn. Tôi nghĩ rằng tất cả các nước châu Á chúng ta đều gặp nhiều khó khăn trong việc bảo tồn, phát triển và phổ biến những tinh hoa của âm nhạc cổ truyền. Việc các bạn tổ chức được một nhạc hội như thế này là quý lắm!

* Thưa giáo sư, giáo sư vừa nhắc tới sự khó khăn trong việc gìn giữ và phát triển âm nhạc truyền thống Á Đông nói chung và đàn tranh nói riêng. Ở Nhật, việc lôi kéo sự chú ý của công chúng, đặc biệt là công chúng trẻ, với âm nhạc dân tộc có phải là một thách thức?

- Tôi nghĩ là có đấy! Các bạn trẻ bây giờ chịu ảnh hưởng nhiều bởi các loại hình văn hóa, nghệ thuật Âu - Mỹ. Nhiều người đã quay lưng hoàn toàn với nghệ thuật truyền thống. Rất khó để mời gọi các bạn trẻ quay lại dù chúng tôi luôn chủ động tìm đến giới trẻ và nỗ lực để âm nhạc dân tộc, đàn tranh hiện diện trên các phương tiện đại chúng. 

Ở Nhật, mỗi năm các trường tiểu học đều cố gắng tổ chức bốn chương trình giới thiệu, biểu diễn đàn tranh. Ở đó, các em nhỏ sẽ được nghe về lịch sử của đàn, nghe những bậc tiền bối đàn, ngắm đàn và cả nghịch đàn nữa. Hầu hết đều tỏ ra thích thú nhưng khi được hỏi “con có muốn học không?” thì phần lớn câu trả lời là không.

* Và giáo sư đã lý giải về thực tế này thế nào?

- Có rất nhiều nguyên nhân. Thứ nhất, theo tôi, vì học đàn tranh (người Nhật gọi là đàn koto - NV) rất tốn kém. Một cây đàn trình diễn mà các bạn thấy ở đây khoảng 1 triệu yen đấy. Có những cây đàn lên tới 7-8 triệu yen là chuyện bình thường. So với đàn tranh VN, đàn koto Nhật mất công bảo trì hơn. Mỗi năm người nghệ sĩ phải mang đàn đi bảo trì và chi phí cũng không nhỏ.

Thứ hai là các loại hình truyền thống của chúng ta thiếu sự trẻ trung và mới mẻ - điều mà giới trẻ luôn hướng tới. Ở Nhật, vào mỗi dịp lễ, tết, chúng tôi đều biểu diễn đàn tranh ở các sân khấu và truyền hình. Nhưng nếu theo dõi, bạn sẽ thấy quanh đi quẩn lại cũng ngần ấy nghệ sĩ và phần lớn đều đã có tuổi. Về mặt hình thức rõ ràng khó thu hút giới trẻ. 

Thứ ba, chúng tôi vẫn giữ gìn và phát triển tốt loại hình này. Bằng chứng là chúng tôi luôn có những tác phẩm mới dành cho biểu diễn đàn tranh. Tuy nhiên, những sáng tác mới trong thời hiện đại đã cho thấy tính hòa nhập của nó. Không chỉ đàn tranh mà ngay cả violon, piano... cũng có thể thể hiện rất hay tác phẩm. Vì vậy, nếu thích tác phẩm, bạn có thể chơi bằng những nhạc cụ phương Tây khác chứ không nhất thiết phải là đàn tranh.

* Như vậy, không có cách nào để đàn tranh gần với cuộc sống hơn chăng?

- Đàn tranh xuất hiện ở Nhật cách đây hơn 1.400 năm và đã được lưu truyền không biết bao đời. Đó đã là một thành công! Dù quyết tâm giữ gìn nhưng cũng đừng đòi hỏi hay kỳ vọng quá nhiều vào sự hùng mạnh của nhạc dân tộc hay đàn tranh như nhạc pop thời nay. Ngày xưa, đàn tranh cũng đâu dành cho đại chúng. Ở Nhật thời xưa chỉ có nam giới hoặc những người thuộc gia đình quý tộc mới có cơ hội tiếp xúc với cây đàn này. Còn ở những quốc gia châu Á khác, sự uyển nhã của đàn tranh cũng chỉ dành cho những ai thuộc dòng dõi quyền quý. 

Chúng ta phải mừng vì đến hôm nay, nếu thích mọi người đều có thể học đàn tranh hay các nhạc cụ dân tộc dễ dàng. Học trò của tôi cũng có những em chơi tốt cả đàn tranh và các nhạc cụ phương Tây khác. Tôi thường đến thăm các trường cấp III ở Nhật và xem các em trình diễn đàn. Các em chơi đúng kỹ thuật và đều răm rắp hệt... người máy gảy đàn (cười). 

Rất khó để đòi hỏi các em phải chơi có hồn bởi các em chưa có nhiều vốn sống và tính lịch sử của tác phẩm (thời điểm, hoàn cảnh sáng tác...) cũng quá xa vời với các em. Những kỹ thuật rất khó của đàn tranh được các học trò nhỏ thực hiện tròn trịa đã là niềm vui lớn đối với một nhà giáo như tôi. 

* Xin cảm ơn những chia sẻ của giáo sư và chúc bà cùng tám thành viên còn lại của đoàn Nhật có được những ngày tuyệt vời tại VN! 

QUỲNH NGUYỄN thực hiện

(Theo Tuổi Trẻ)

Khai mạc Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2-2008 (Báo Tuổi Trẻ)

Khai mạc Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2-2008

 

Nhạc hội đàn tranh châu Á lần 2-2008 đã mở màn bằng buổi triển lãm đàn tranh các nước vào 15g ngày 1-9 tại Cung văn hóa Lao động TP.HCM.

20g cùng ngày, nhạc hội chính thức khai mạc với phần tham gia trình diễn đặc sắc của cả năm đoàn với các tiết mục: hòa tấu Xàng xê (VN), Concerto cho đàn tranh và sáo (Nhật), độc tấu Mái chùa trên cao và tam tấu Tháp chuông đồng hồ (Hàn Quốc), tam tấu Thiên cầm trong dòng nước (Trung Quốc), hòa tấu Đài Loan tuyệt đẹp (Đài Loan - Trung Quốc). 

Khán phòng 400 chỗ của Cung văn hóa Lao động trong đêm khai mạc không còn chỗ trống. 

Q.N (Theo Tuổi Trẻ)

Hình ảnh: Hoàng Thạch Vân