Tiếng Hát Quê Hương

Thứ Sáu, 30 tháng 11, 2012

MỪNG SINH NHẬT THẦY (Theo điệu Tam Pháp Nhập Môn – Lời mới: Phạm Thúy Hoan)

MỪNG SINH NHẬT THẦY

(Theo điệu Tam Pháp Nhập Môn – Lời mới: Phạm Thúy Hoan)

Chúng em chúc sinh nhật Thầy

Dồi dào sức khỏe hàng ngày

Làm việc luôn được hăng say

Thuyết trình muôn người cảm mến

Chúng em (luôn) nhớ câu của Thầy

“Đàn càng nhiều, càng yêu quê hương

Cười càng nhiều, càng thêm thân thương”

Chúng em mừng sinh nhật Thầy!

Chúng con Tiếng Hát Quê Hương kính thương tặng Thầy những lời ca mừng sinh nhật 89 tuổi, mong Thầy luôn trường thọ mãi để dìu dắt chúng con trên bước đường gìn giữ âm nhạc truyền thống dân tộc Việt và văn hóa nghìn xưa của cha ông.

24.07.1921 – 24.07.2009

Giáo sư Odon Vallet: “Tôi 200% là người Việt Nam”

“Tôi dạy sử học ở Đại học Sorbonne Paris, tôi đã đọc rất nhiều về lịch sử VN, ở đó tôi cảm nhận và yêu quý đất nước này”, Giáo sư Odon Vallet - người hàng năm đã bay từ Pháp sang VN và trao tận tay học bổng Vallet cho những HSSV xuất sắc, đã tâm sự vậy.

Lý do nào đã cuốn hút ông đến Việt Nam?

Tại Pháp, có tổ chức từ thiện “Hội giúp đỡ trẻ em Việt Nam” do GS.TS khoa học Lê Kim Ngọc vợ của GS.TS Trần Thanh Vân thành lập. Cũng tại Pháp, tổ chức “Gặp gỡ Moriond” về vật lý hạt cơ bản và vật lý thiên văn, do GS.TS khoa học Trần Thanh Vân làm chủ tịch đã hợp tác với Viện Khoa học & Công nghệ Việt Nam hàng năm tổ chức “Gặp gỡ Việt Nam” tại Hà Nội và TPHCM, mỗi lần thu hút hàng trăm nhà vật lý nổi tiếng thế giới – trong đó có những nhà bác học được tặng Giải thưởng Nobel đến Việt Nam.

Tại các cuộc gặp gỡ này GS.TS Trần Thanh Vân đã trao nhiều học bổng cho những bạn trẻ Việt Nam xuất sắc trong học tập cũng như trong nghiên cứu khoa học. Tôi rất cảm phục trước tấm lòng của vợ chồng GS Vân, năm đó là năm 2000 và tôi đã dành một số tiền nhỏ của mình để giúp đỡ học sinh, sinh viên giỏi của Việt Nam và Pháp.

Ông có nhận xét gì về sinh viên Việt Nam?

Việt Nam là nơi có nhiều sinh viên xuất sắc và Việt Nam cũng là một nước có truyền thống hiếu học lâu dài mà tiêu biểu là Văn Miếu Quốc Tử Giám. Tôi giúp đỡ HS SV Việt Nam một chút ít về tài chính để giúp họ một phần trong học tập.

Tại trường Đại học Bách Khoa Pari có 2 học sinh Việt Nam là Nguyễn Hải Đăng, Nguyễn Đình Hà, họ là trong những sinh viên Việt Nam học rất giỏi và chăm chỉ, tôi rất tự hào về họ. Tôi thường nói với họ, các bạn 100% là người Việt Nam nhưng tôi 200% là người Việt Nam, nên các bạn không phải cảm ơn tôi mà hãy cảm ơn bố mẹ và thầy giáo các bạn, người đã cho các bạn tri thức.

Học bổng Vallet dành cho HS SV suất sắc các trường THPT, đại học của Pháp và Việt Nam, ông quả là một người rộng lượng và có tâm huyết với sự nghiệp giáo dục?

Bố tôi là một người thợ rất nghèo, nhưng nhờ sự nỗ lực của bản thân, ông đã xây dựng được sự nghiệp từ hai bàn tay trắng, trở thành chủ tịch hội đồng quản trị của một hãng bảo hiểm quốc tế. Khi mất, ông có trăn trối lại với tôi: “Con hãy giúp đỡ và thương yêu người nghèo, vì trong số họ có rất nhiều người thông minh, tài giỏi”. Tôi đã đem số tiền đó gửi vào ngân hàng, dùng số lãi hàng năm làm học bổng cho HS SV nghèo vượt khó ở Pháp và một số nước khác trong đó có Việt Nam. Tôi hy vọng số tiền nhỏ này các sinh viên nghèo học giỏi cảm nhận được sự quan tâm mà xã hội dành cho mình để tiếp tục cố gắng học giỏi, giúp ích cho xã hội.

Ông Odon Vallet đã từng tốt nghiệp trường Quốc gia Hành chính của Pháp. Sau đó ông lại chọn ngành khảo cứu về lịch sử tôn giáo và hiện nay ông là giáo sư lịch sử và triết học của trường Đại học Sorbonne. Ông không lập gia đình và ở trọ trong một căn hộ tại Pari. Ông được thừa kế gia sản của bố trị giá 100 triệu euro (tương đương 2000 tỷ Việt Nam) và giành toàn bộ số tiền này lập quỹ Odon Vallet đặt dưới sự giám sát của Nhà nước Pháp để trao học bổng cho sinh viên nghèo. Việc tài trợ cho sinh viên Việt Nam là do đồng cảm với mục tiêu của tổ chức “Gặp gỡ Việt Nam” do GS.TS Trần Thanh Vân một Việt Kiều tại Pháp làm chủ tịch.

Với những đóng góp đáng kể trong việc khuyến khích HS SV Việt Nam nỗ lực học tập, nghiên cứu khoa học của ông và GS Trần Thanh Vân, đã được Hội Khuyến học Việt Nam trao tặng bằng khen về thành tích đóng góp cho hoạt động khuyến học của Việt Nam.

Hồng Hạnh

(theo Dân trí)

Vợ chồng nhà khoa học Việt kiều tài danh và nhân hậu

Xa quê hương từ khi còn học trung học, là những sinh viên xuất sắc ở những trường Đại học danh tiếng của Pháp, hoàn thành luận văn tiến sĩ ở tuổi 30, có hàng trăm công trình nghiên cứu khoa học được đăng trên nhiều tạp chí khoa học nổi tiếng, hiện nay ở tuổi 75, vợ chồng giáo sư Trần Thanh Vân vẫn đang bận bịu với công việc khoa học và làm từ thiện ở quốc tế và ở quê nhà. Thủ tướng Chính phủ đã quyết định tặng Bằng khen để ghi nhận những đóng góp to lớn của ông-bà. Buổi lễ đã diễn ra ngày 21 tháng 7 năm 2008.

Thành tài trên đất Pháp

Là một nữ tiến sĩ khoa học làm việc tại Trung tâm khoa học quốc gia Pháp (Centre national de la recherche scientifique - CNRS), sống ở Pháp hơn nửa thế kỷ, bà Lê Kim Ngọc không bao giờ quên đất nước Viet Nam, nơi chôn rau cắt rốn của bà. Và chính bà là chủ tịch Hội cứu trợ trẻ em Việt Nam tại Pháp (Aide à l’enfance du Vietnam - AEVN). Cứ vào tháng 9 hàng năm, từ năm 1993 bà và phu quân, giáo sư vật lý Trần Thanh Vân, lại có mặt tại Việt Nam với kế hoạch của AEVN tại Việt Nam trong mỗi lần về nước. Đó luôn luôn là những hành động mới mang đậm tính nghĩa cử vì trẻ em mồ côi, vì trẻ em bất hạnh.

Sinh năm 1934, bà Lê Kim Ngọc là người con của đất Vĩnh Long. Thuở nhỏ, bà học ở trường Trung học Gia Long - Sài Gòn (nay là thành phố Hồ Chí Minh). Sau đó, bà đã được gia đình đưa sang Pháp du học và hoàn thành 3 năm cuối của hệ trung học tại trường Marie Curie. Chính ở nơi đây, bà là một học sinh với phần lớn các môn học đều đạt điểm xuất sắc. Người nữ sinh trung học Việt Nam thời đó từng được vinh dự nhận được Giải thưởng danh dự của trường (Prix d’honneur). Với kết quả học tập tốt, bà Hiệu trưởng trường trung học Marie Curie đã tìm mọi cách giúp cô học sinh tên Kim Ngọc lên Paris để học tiếp Đại học. Năm 21 tuổi, bà Kim Ngọc đã hoàn thành chương trình đại học và trở thành cử nhân ngành Khoa học tự nhiên. Luận văn của bà đã được bảo vệ một cách xuất sắc năm 1955. Mười năm sau, nhờ sự giúp đỡ của giáo sư Pierre Chouard, bà Kim Ngọc đã bảo vệ thành công luận văn tiến sĩ tại đại học Sorbonne - Paris, một trong những trường đại học danh tiếng của nước Pháp và châu Âu. Trong quá trình thực hiện luận văn, bà Kim Ngọc đã có nhiều cơ hội tìm hiểu kỹ hơn về nguyên lý hoạt động của cây cỏ. Và dần dần bà đã làm chủ được sự phát triển của chúng.

Dang tay nâng đỡ những mảnh đời bất hạnh

GS. Trần Thanh Vân trao học bổng O.Vallet cho sinh viên ĐHQGHN năm 2006.
Ảnh:http://js.vnu.edu.vn/ttsk/Vietnamese

“Tiền bạc và danh vọng chỉ là những thứ phù phiếm. Một lúc nào đó, chúng có thể biến mất, nhưng lòng nhân ái, tình yêu thương giữa con người thì sẽ vẫn còn mãi mãi”. Đây là câu nói mà vị nữ tiến sĩ khoa học 74 tuổi đã nhắc đi nhắc lại khi nói về mục đích của AEVN, một tổ chức được thành lập năm 1970 và trực thuộc Liên hiệp các làng SOS quốc tế.

Là những nhà nghiên cứu hàng đầu của Trung tâm khoa học quốc gia Pháp (CNRS), là tác giả của hàng trăm bài báo khoa học và hàng trăm cuốn sách chuyên khảo, thế nhung bà Kim Ngọc và chồng, giáo sư Trần Thanh Vân, không phải là những người ưa tự nhốt mình trong “tháp ngà”, biệt lập với “cõi đời bụi bặm” ! Cảm thương cảnh ngộ của hàng trăm trẻ em bất hạnh, nạn nhân của bao nhiêu năm chiến tranh đẫm máu đã thôi thúc ông, bà quyết tâm làm “từ thiện”. Và bán thiếp Giáng sinh in tranh làng quê Việt Nam là cách mà ông bà đã chọn để quyên góp tiền để xây làng trẻ em SOS; Trung tâm nuôi dưỡng và dạy nghề cho trẻ em bất hạnh Thủy Xuân, ngoại thành Huế... Mỗi gói 10 tấm thiếp bán 2 USD, lãi 1 USD; hàng trăm nghìn gói thiếp của ông-bà Trần Thanh Vân đã được bán ở Pháp và cả ở Mỹ do được sự góp sức của những người tình nguyện là sinh viên người Việt và người bản xứ Âu, Mỹ.

AEVN đã dành gần 1triệu USD tiền bán thiếp đầu tiên để góp phần duy trì hoạt động của làng SOS ở thành phố cao nguyên Đà Lạt, và tiếp theo là Trung tâm nuôi dưỡng và dạy nghề cho trẻ em bất hạnh Thủy Xuân (ngoại thành Huế). Đây cũng chính là một trong những chương trình trợ giúp đầu tiên của AEVN.

Năm 2006, làng trẻ em SOS Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình cũng đã được xây dựng nhờ sự giúp đỡ của AEVN, của Liên hiệp các làng trẻ em SOS của quốc tế và của tổ chức các làng trẻ em SOS của Pháp, cùng sự đóng góp của các nhà hảo tâm nước Pháp. Trung tâm Thủy Xuân, cách thành phố Huế 4 km, đã trở thành chỗ nương thân của khoảng 60 trẻ em có hoàn cảnh khó khăn. “Hoạt động như một mái ấm gia đình, Thủy Xuân sẽ góp phần bù đắp những mất mát (tưởng như không thể bù đắp nổi) để ngày mai, các cháu trở thành công dân tốt của đất nước, thành những người lao động lương thiện”, bà Kim Ngọc chia sẻ.

Nói về công lao của ông-bà Trần Thanh Vân, chị Ngô Thị Thu Hồng, Giám đốc trung tâm Thủy Xuân, không giấu được xúc động : “Không những nổi tiếng thế giới về những công trình khoa học xuất sắc, ông-bà Kim Trần Thanh Vân còn nổi tiếng với tấm lòng yêu trẻ em vô bờ bến”.

Chắp cánh cho nhân tài đất Việt

Vợ chồng Gs Trần Thanh Vân tại “Gặp gỡ Việt Nam” lần thứ 5 ở Hà Nội, tháng 8-2004. Ảnh: T.B http://www.sggp.org.vn

Cùng với phu nhân hướng về quê mẹ Việt Nam trong việc làm từ thiện để xây dựng các làng trẻ em SOS và trung tâm hỗ trợ trẻ em bất hạnh, giáo sư Trần Thanh Vân đã hợp tác với người đứng đầu Cơ quan nghiên cứu khoa học tự nhiên của Viet Nam, Giáo sư-Viện sĩ Nguyễn Văn Hiệu, sáng lập “Rencontre du Vietnam” (Gặp gỡ Việt Nam), nhằm góp phần phát triển nhân tài khoa học Việt Nam.

Giáo sư sinh năm 1936 tại thị xã Đồng Hới, tỉnh Quảng Bình. Mồ côi cha mẹ từ nhỏ, cậu bé Trần Thanh Vân đã phải trải qua tuổi thơ với bao khó khăn vất vả. Sau khi hoàn thành chương trình tiểu học ở Đồng Hới, Trần Thanh Vân tiếp tục học trung học ở Huế. “Vì trường học cách nhà 180 cây số, nên 1 năm chỉ có cơ hội về thăm nhà duy nhất 1 lần”, ông nhớ lại.

Năm 17 tuổi, Trần Thanh Vân lên đường sang Pháp. Lăn lóc kiếm sống ở thị trấn nhỏ Montargis, lang thang trôi giạt đến tận vùng Orléans, ông thi đỗ tú tài trước khi theo học Đại học Sorbonne. Là sinh viên giỏi, anh may mắn được cấp bổng để đi vào ngành khoa học mũi nhọn rất “hiểm hóc” của thế kỷ 20 : Vật lý hạt (particle Physics).

22 tuổi, Trần Thanh Vân bắt đầu làm việc tại Trung tâm Quốc gia nghiên cứu khoa học (CNRS) của Pháp, rồi bảo vệ thành công luận án tiến sĩ quốc gia tại Đại Học sư phạm Paris, một trường lớn của Pháp được cả thế giới biết đến khi mới 27 tuổi.

Từ năm 1966, ông Trần Thanh Vân có sáng kiến – cùng 2 bạn đồng nghiệp người Pháp- tổ chức các cụôc gặp gỡ hàng năm của các nhà Vật lý hạt cơ bản tại làng Moriond, một ngôi làng xa vắng bên dãy núi Alpes, với cái tên Rencontres de Moriond (Gặp gỡ Moriond), để cùng nhau trao đổi kinh nghiệm và lắng nghe phản biện cho những công trình nghiên cứu của mình.

Sau Hội nghị quốc tế về vật lý hạt cơ bản ở Sienna, miền bắc nước Ý tổ chức năm 1963, ý tưởng tổ chức Rencontres du Vietnam về vật lý hạt và vật lý thiên văn đã được hình thành. Bắt đầu từ năm 1993 đến nay, Rencontres du Vietnam, do giáo sư Trần Thanh Vân làm chủ tịch, đã được tổ chức 6 lần ở Hà Nội và thành phố Hồ Chí Minh, với sự tham gia của các nhà Vật lý đến từ hơn 40 quốc gia, trong đó có cả những người được giải Nobel. Chủ tịch nước Nguyễn Minh Triết khẳng định: “Sự có mặt của các nhà khoa học quốc tế mang đến cho các nhà khoa học Việt Nam những thông tin mới, đồng thời cũng là dịp để Việt Nam bày tỏ mối thiện cảm, tinh thần đoàn kết giữa các dân tộc “. Chủ tịch nước cũng mong muốn giáo sư Trần Thanh Vân tiếp tục giới thiệu để nhiều nhà khoa học Việt Nam ở nước ngoài về nước nghiên cứu, góp phần phát triển nền khoa học & công nghệ nước nhà. Rencontres du Vietnam còn nhận được sự bảo trợ tối cao của các đời Tổng thống Pháp như François Mitterrand, Jaques Chirac.

Giáo sư Trần Thanh Vân đã có công tìm kiếm một nguồn học bổng rất lớn, mang tên Học bổng Odon Vallet, có giá trị hàng chục tỉ đồng. Số học bổng này được trao cho các học sinh, sinh viên xuất sắc ở khắp 3 miền ở Việt Nam. Học bổng được trao hàng năm, bắt đầu tư năm 2001 ; tính đến nay đạt hàng chục tỉ đồng cho khoảng 10.000 suất. Nguồn học bổng lớn này là kết quả của tình bạn thân thiết giữa giáo sư Trần Thanh Vân và giáo sư về Triết học và Tôn giáo Odon Vallet. Được thừa hưởng một gia tài rất lớn, có giá trị 100 triệu USD từ người cha, vị giáo sư của trường của trường Đại học Sorbonne (Paris), Odon Vallet, không dùng số tiền này để cho mục đích cá nhân, mà đã quyết định gửi ngân hàng. Số tiền lãi hàng năm, giáo sư đã dành cho mục đích khuyến học cho các tài năng trẻ của Pháp và của Việt Nam.

Cuối năm 1997, trong chuyến thăm Việt Nam, Tổng thống cộng hòa Pháp Jacques Chirac đã mời Giáo sư Trần Thanh Vân tháp tùng như một “nhịp cầu hữu nghị”.

THANH TUỆ - HÀM CHÂU (TTXVN)

Tình tang nghiệp đàn ca trăm tuổi

Năm nay cụ Châu Đình Khóa (xã Sơn Thủy, Lệ Thủy, Quảng Bình) vừa chẵn 100 tuổi. Gần 100 năm qua tiếng đàn tỳ bà và đàn nguyệt của cụ vang lên không ngừng với một niềm đam mê đến kỳ lạ. Cụ bảo: “Trong máu thịt của tui không thể thiếu được tiếng đàn dân gian. Tiếng đàn, điệu hát nuôi tui lớn lên, cho tui sống đến trăm tuổi...”.

Cụ Châu Đình Khóa trong lễ mừng đại thọ 100 tuổi

Đầu tháng 7-2009, lễ mừng đại thọ 100 tuổi của cụ Châu Đình Khóa được người thân và hàng chục học trò yêu của cụ tổ chức long trọng ở thôn Máy Kéo. Mới nhìn vào quang cảnh buổi mừng thọ, ai cũng nghĩ đó là một buổi biểu diễn văn nghệ hơn là buổi mừng thọ người chẵn 100 tuổi. Vì hơn ba tiếng liền, bằng tay đàn còn rất chỉnh, chính cụ Khóa là người dẫn cho bao lớp học trò của mình hát lên những bài dân ca hay thể hiện những khúc nhạc da diết lòng người của điệu Nam ai, lưu cống, họ xự xàng xê...

Thăng trầm đời người, đời đàn

Cụ Châu Đình Khóa sinh năm Kỷ Dậu (1909), là cháu nội của quan thượng thư Bộ Lễ Châu Đình Kế dưới triều Nguyễn. Thuở nhỏ cụ đã say mê đàn ca tài tử đến quên ăn quên ngủ. Chính sự đam mê ấy đã khiến anh thiếu niên lọt vào đôi mắt tinh tường của thầy Trợ Tồn (*) và được nhận làm học trò.

“Đêm đêm, một thầy một trò tui để hết hồn vía vô cây đàn tỳ bà cũ kỹ và các điệu hát Hồ thủy, Nam ai, Dạo khách, Tẩu mã... Nhiều đêm mãi đến gần sáng mới dứt ra được” - cụ Khóa bồi hồi kể. Mỗi đêm một ít, không bao lâu sau cụ trở thành người chơi đàn, hát dân ca có tiếng ở xứ Quảng Bình và cả vùng Quảng Trị, Thừa Thiên.

Người ta cứ nghĩ anh Khóa sẽ theo nghiệp đàn ca, sống cuộc sống tự do tự tại ở vùng quê Lệ Thủy. Nhưng từ năm 1930, Khóa lại tham gia phong trào đấu tranh chống thực dân Pháp ở miền Trung và cùng thầy Tồn dùng tiếng đàn của mình với các nghệ sĩ có tiếng ở Trung kỳ như Mộng Tuyết, Trợ Tham... kêu gọi bỏ phiếu cho các nhà cách mạng dân tộc dân chủ như Hoàng Chính Đông, Trần Bá Liễu... vào dân biểu. Năm 1939, thực dân Pháp đàn áp phong trào dân chủ, thầy Tồn bị điều ra Thanh Hóa. Nhiều thanh niên địa phương yêu nước, trong đó có Khóa phải phiêu dạt sang Lào, Thái Lan.

Năm năm sau thầy Tồn mất tại Huế. Ông nói lời trăng trối với vợ muốn tặng cây đàn tỳ bà cho người học trò yêu là Châu Đình Khóa.

Với một trí nhớ còn khá minh mẫn, cụ Khóa kể: “Không phải ngẫu nhiên mà thầy Tồn trăng trối tặng lại tui cây đàn tỳ bà. Cây đàn đó hiện nay đã dư 200 năm tuổi, là vật báu trên đời của nghiệp đàn ca tài tử. Tui nghe chuyện là năm 1882, trong một buổi đối ẩm nghe đàn ca tài tử tại một dinh thự ở Huế, quan ngự sử Lưu Đức Xứng giới thiệu với cụ tôi là Châu Đình Kế về một cây đàn tỳ bà có vào năm Gia Long thứ nhất (1802) và là báu vật của gia đình.

Khi quan ngự sử mất, cây đàn được rước lên bàn thờ trong gian tả của phủ đệ. Không hiểu sao thầy Tồn biết về cây đàn này và thầy đã thửa một mâm trầu cau đến thỉnh xin cây đàn. Nghĩ rằng cây đàn còn có cơ duyên với đời nên gia đình quan ngự sử đã xin “âm-dương” và cho thầy tui đưa cây đàn về. Nay cây đàn đó tui đã tặng Bảo tàng tỉnh Quảng Bình cất giữ”.

Trước năm 1945, anh Khóa về quê. Việc đầu tiên Khóa làm là dò hỏi tin tức người thầy của mình. Khi biết thầy đã mất, Khóa vào Huế viếng, quỳ lạy vong linh thầy để nhận cây đàn tỳ bà.

Trăm năm nặng nghiệp đàn ca

Anh Khóa ôm cây đàn theo con đường cách mạng suốt chín năm kháng chiến chống Pháp. Cây đàn tỳ bà đã theo Khóa - thành viên đội tuyên truyền xung kích - phục vụ quân dân chiến trường Bình - Trị - Thiên. Trong một trận đánh, Khóa bị thương hỏng một mắt nhưng vẫn ôm đàn ra chiến trường hết chiến tranh chống Mỹ trong đội hình văn công Quảng Bình, Khu ủy Trị-Thiên. Cụ nhớ lại: “Tui đi phục vụ bộ đội, thanh niên xung phong ở vùng mô cũng chỉ chăm chăm lo giữ cho được cây đàn. Bởi nó là hồn vía cho bao giọng hát”. Chiến tranh, nghĩ những gì mình có được về vốn đàn ca cổ của cha ông có thể bị mất bất cứ lúc nào vì bom đạn, nên Khóa đã để ý tìm được bốn người có niềm đam mê nhạc cổ nhằm truyền nghề. Ngón nghề đàn cổ tuyệt kỹ của cụ chưa truyền được mấy thì từng người được chọn đã lần lượt ngã xuống.

Không thể để mai một tiếng đàn, điệu ca, trên cương vị là trưởng Đoàn văn công Quảng Bình, cụ Khóa tiếp tục tìm và rèn dạy cho bao lớp học trò khác. Bà Nam Kỷ, nghệ nhân hát dân ca có tiếng ở đất Quảng Bình những năm 1960 đến 1976 và dải đất Bình-Trị-Thiên chính là học trò ruột của cụ Khóa. Bà kể: “Bác Khóa là người thầy mẫu mực của nhiều thế hệ đàn hát dân ca ở Bình-Trị-Thiên. Khi tôi bước vô nghiệp hát, chỉ hát được vài bài do cha tôi dạy. Sau đó thì bác Khóa dạy cho tôi bài bản từ bài một đến bài mười...”.

14 tuổi, bà Nam Kỷ là thành viên đội văn nghệ tỉnh. Ra học hát ở Hà Nội, ngày ngày bà được cụ Khóa cho ngồi lên dàn ngang chiếc xe đạp cà tàng duy nhất của Đoàn văn công Quảng Bình để chở đến Đài Tiếng nói VN. Bà Nam Kỷ kể: “Tôi ngồi vắt vẻo phía trước bụng bác, sau lưng bác là một bao gạo để hai thầy trò và anh em khác trong đoàn nấu ăn hằng ngày. Tình cảm của bác đối với tôi cũng như tất cả anh chị em trẻ khác như là cha con ruột thịt...”.

Ngày ngày, lớp trẻ vẫn đến học hát với người thầy trăm tuổi Châu Đình Khóa

Dưới sự dìu dắt của cụ Khóa, nhiều người ở văn công Quảng Bình, văn công Khu ủy Trị-Thiên như ca sĩ Thu Hiền, Đăng Điền, Nam Kỷ, Hoàng Sông Hương, Quách Mộng Lân... đã thành danh trong nghiệp đàn ca. Nhạc sĩ Quách Mộng Lân không giấu niềm tự hào nói: “Tôi học được nhiều điều từ phong cách đàn ca tài tử của cụ. Nhiều ca khúc của tôi đã mang hơi hướng nét dân ca quê hương xứ Quảng. Tuyệt kỹ nhấn nhá, luyến láy, dốc cảm xúc vào từng giọt đàn tỳ bà và đàn nguyệtc ủa cụ Khóa ít ai có thể hơn”.

60 tuổi cụ Khóa về hưu. Quý tài năng của cụ nên Đoàn văn công Khu ủy Trị-Thiên, rồi Đoàn nghệ thuật Quân khu 4 mời cụ làm cố vấn. Lúc đó ngoài các chương trình dân ca truyền thống, các đoàn trên còn có thêm nhiều tiết mục đàn hát mới. Thế là cụ cũng đi học nhạc lý với những đồ, rê, mi, pha lạ hoắc để may ra còn... đứng được với chức cố vấn trước anh em trong đoàn. Thấy cụ ôm đàn ngồi gảy từng nốt nhạc mới ai cũng thương, cũng kính trọng.

Hết làm cố vấn, cụ Khóa về quê với cây đàn của mình. Tưởng nghiệp đàn từ đây thôi. Nhưng các đội văn nghệ ở Lệ Thủy cứ hết xã này đến xã khác nhờ cụ chỉ dạy. Vậy mà cụ lại mừng, dạy từng cháu cách cầm đàn, nhận âm... cho kỳ được mới thôi. Biết bao đội văn nghệ xã, thôn được cụ truyền dạy đàn ca mà không hề nhận thù lao. Cụ bảo: “Khoản thù lao lớn nhất của tui là mọi người còn thích học đàn ca dân tộc. Nhờ đó mà tui còn truyền được các ngón nghề của thầy Trợ Tồn. Mong là sau ni mọi người vẫn giữ được tiếng đàn có dư âm của Nam Sách quận công và ngài Tuy An thuở trước để hậu sinh còn biết”.

Cụ say sưa dạy cho lớp cháu con những Nam bình, Phẩm tiết, Tứ đại, Nguyên tiêu... 93 tuổi, cụ còn ra Hà Nội tham gia Câu lạc bộ ca nhạc truyền thống UNESCO. Ông Trịnh Quang Hưởng ở câu lạc bộ này làm thơ tặng cụ: “Tuổi cụ chín ba ai bảo già/ Chân còn đập phách miệng đờn ca...”.

Tuổi 94, 95 cụ còn tham gia các đêm trình diễn và dành nhiều thời gian cho học sinh, sinh viên ở Nhạc viện Hà Nội. Nay cụ Khóa đã chẵn 100 tuổi, nhưng hễ có người yêu thích nhạc dân tộc tìm đến là cụ vẫn say mê bày vẽ hết lòng. Tiếng đàn tỳ bà, đàn nguyệt của cụ vẫn ngọt như xưa. Ngày ngày, cụ ôm đàn đắm hồn vào những điệu Nam ai, Lưu cống, Dạo bạn, Dạo khách. Lớp trẻ từ khắp nơi trong huyện vẫn đến để nghe cụ đàn, học cách bấm nốt...

LAM GIANG (theo Tuổi Trẻ)

............................................

(*): tức Nguyễn Quang Tồn, nguyên giám thị Trường Quốc học Huế, là một người am hiểu đàn hát dân gian. Năm 1929 do tham gia míttinh ủng hộ Phan Châu Trinh cùng với việc lồng nội dung yêu nước vào các buổi diễn văn nghệ nên bị cách chức, đuổi khỏi trường và đưa ra an trí ở vùng Lệ Thủy, Quảng Bình.

Trống đồng Đông Sơn đúc trên phố cổ

Trống đồng Đông Sơn đúc trên phố cổ

Đã bao nhiêu lần tôi ngắm nghía những chiếc trống đồng nằm lặng lẽ trong các bảo tàng và thầm cảm phục những người đã sáng tạo ra chúng. Tuy không còn có thể cất lên tiếng nói cho người đời sau hiểu được, nhưng tự thân trống đã là những báu vật lưu giữ một nền văn minh mà mãi mãi về sau con cháu hằng ngưỡng mộ.

Ngắm nhìn và tự hỏi tại sao từ ngày xưa cha ông ta đã có trình độ chế tác cao như vậy, để đúc những chiếc trống đẹp đến thế, huy hoàng đến thế. Và ước sao một ngày nào đó mình có thể được nhìn thấy các công đoạn đúc trống như thế nào.

Cơ duyên không ai có thể đoán trước. Tham dự lễ hội văn hóa Việt - Nhật tại Hội An sáng 14-8 trong lễ khai mạc, tỉnh Thanh Hóa đã kỷ niệm 48 năm kết nghĩa với Hội An bằng chiếc trống đồng được đúc ngay tại chỗ. Vậy là không chờ mà đến, chúng tôi háo hức theo dõi những công đoạn để cho ra đời một chiếc trống đồng.

* Sau những nghi thức tế trời đất, xin cho công việc đúc trống được thành công, ngọn lửa thiêng rước từ nghĩa trang liệt sĩ đã được châm vào lò nấu đồng.

* Sau khoảng 30 phút, đồng bắt đầu tan chảy và mau chóng được rót vào khuôn trống (đã được làm sẵn với loại đất sét đặc biệt của Thanh Hóa). Khi đồng đã đầy khuôn, các nghệ nhân bắt đầu công đoạn làm sạch lòng trống.

* Đồng nguội hoàn toàn thì phút mong đợi cũng đến. Chiếc trống mô phỏng hình thức và hoa văn trống đồng Đông Sơn (Ngọc Lũ) từ từ được gỡ ra khỏi khuôn.

Và hiện diện trước mọi người với một vẻ đẹp giản dị mà huyền ảo. Chiếc trống đồng với đầy đủ sự tinh túy ẩn sau vẻ ngoài trầm lặng.

Chiếc trống đồng, một nhạc khí cổ xưa mang sức sống của một dân tộc, ngỡ chỉ còn nhìn thấy trong bảo tàng, chịu sự chìm lấp của cát bụi thời gian mà nay đã sống lại một cách mạnh mẽ qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân.

Tiếng trống hào hùng của dân tộc ngỡ chỉ còn có thể mơ đến qua câu thơ của Trần Phu sau khi đi sứ nước Việt trở về vào năm 1293: Kim qua ảnh lý đan tâm khổ / Đồng cổ thanh trung bạch phát sinh.

Tiếng trống của cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông khiến sứ thần lo sợ đến bạc cả tóc! Vậy mà nay lại được vang lên trong cảnh non sông thanh bình.

Đã được nhìn những chiếc trống thành phẩm ánh lên nét đồng quyến rũ, sang trọng và lạnh lẽo, chúng tôi vẫn cảm thấy xúc động khi chạm tay vào chiếc trống còn đầy hơi ấm này. Màu sắc của chiếc trống nguyên sơ ánh lên màu của đất, của trời, của con người. Họa tiết trên trống không chỉ là những tia mặt trời, những con vật trên rừng dưới biển, những con người đang sinh hoạt, lao động, mà trong đó có cả một dòng sông tri thức về cuộc đời của cả một dân tộc.

Gõ nhẹ vào tang trống, chúng tôi như thấy mình đang tan vào âm thanh rất khẽ, tan vào tiếng thầm thì vọng mãi từ ngàn xưa.

Bài và ảnh: HẢI PHƯỢNG (theo Tuổi Trẻ)

http://www.tuoitre.com.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=331976&ChannelID=10

TIN VUI CHO CÁC BẠN YÊU ÂM NHẠC DÂN TỘC

BẠN THÍCH HỌC ĐÀN DÂN TỘC HAY HỌC HÁT DÂN CA?

Để góp phần trong việc phổ biến Âm Nhạc Dân Tộc, CLB Tiếng Hát Quê Hương Cung - Văn hóa Lao động TP tiếp tục khai giảng các lớp:

1. Đàn Tranh

2. Đàn Bầu

3. Sáo Trúc

4. Đàn Nhị

5. Dân ca

Hãy đến tham gia với Tiếng Hát Quê Hương để:

Có thể khám phá khả năng âm nhạc của chính mình đối với loại hình âm nhạc dân tộc, chắc rằng bạn sẽ rất hứng thú đó!

Cùng chúng tôi nhân rộng âm nhạc truyền thống dân tộc đến với mọi người

Làm quen và kết thân với nhiều thầy cô, bạn bè dễ thương có chung lòng yêu mến âm nhạc dân tộc Việt.

Chúng tôi chắc rằng khi được gẩy thử một loại nhạc cụ dân tộc hay tập hát một bài dân ca, bạn sẽ cảm nhận được sự gần gũi, thân quen rất Việt Nam qua những làn điệu đậm chất quê hương. Đồng thời, bạn cũng sẽ vô cùng tự hào nếu biết rằng mình đang góp phần gìn giữ vốn liếng âm nhạc của cha ông. Các bạn còn đợi gì nữa?

Các lớp sẽ khai giảng vào hồi 08h00 sáng Chủ Nhật 06.09.2009 tại Phòng học số 3 - Cung Văn Hóa Lao Động TP.HCM.

Rất mong được gặp các bạn!

THQH

THƯ MỜI Chương trình HOA QUÊ HƯƠNG 33

CLB.TIẾNG HÁT QUÊ HƯƠNG

Cung Văn Hóa Lao Động TP.HCM

THƯ MỜI

Trân trọng kính mời: ____________________________________________

Đến tham dự chương trình:

HOA QUÊ HƯƠNG 33

được thực hiện bởi:

Giáo sư Tiến sĩ Trần Văn Khê & CLB Tiếng Hát Quê Hương - Cung Văn Hóa Lao Động TP.HCM

Vào lúc 09h00 ngày 23.08.2009
Tại Hội Trường A – Cung VHLĐ
55B Nguyễn Thị Minh Khai - Quận 1 - TP.HCM

Rất hân hạnh được đón tiếp quý vị và các bạn trẻ yêu âm nhạc dân tộc đến tham dự chương trình Hoa Quê Hương 33 của chúng tôi. Khán giả thương mến và gắn bó là niềm hạnh phúc của Tiếng Hát Quê Hương, chúng tôi luôn mong được gặp lại quý vị và các bạn mỗi khi chúng tôi đem những giai điệu quê hương đi làm đẹp cho đời!

Thân chúc quý vị và các bạn một ngày thưởng thức âm nhạc đầy mỹ mãn.
Trân trọng
THQH

Giới trẻ mê hát xẩm, quan họ

Khi Phương cất lời hát xẩm, hàng trăm khán giả khu chợ đêm Đồng Xuân (Hà Nội) lặng yên theo dõi. Đến điệu múa Con đĩ đánh bồng do 5 chàng trai giả gái vận áo tứ thân, những tràng cười sảng khoái rộ lên.

Chợ đêm Đồng Xuân tối cuối tuần thêm nhộn nhịp bởi chương trình "Hà Thành 36 phố phường". Sân khấu nhỏ dựng trên khoảng sân rộng trước cổng chợ Đồng Xuân, nằm ở cuối khu phố đi bộ buôn bán tấp nập.

Bên cạnh tiết mục của các nghệ sĩ đã thành danh, màn trình diễn của các bạn trẻ đến từ Trung tâm triển lãm nghệ thuật âm nhạc VN cũng được đón nhận nồng nhiệt.

"Chứ đi ô phải biết xòe ô, phải biết xòe ô/ Bằng không đem vứt xuống hồ cho xong" - bài dân ca Ô quạt với giai điệu vui tươi qua màn trình diễn của 4 liền anh, liền chị làm mọi người cười ồ thích thú. Đến điệu múa Con đĩ đánh bồng do 5 chàng trai giả gái vận áo tứ thân, chít khăn mỏ quạ, má phấn môi son, đánh trống bồng đeo trước ngực thì người dẫn chương trình hóm hỉnh liên tục khuyến khích khán giả vỗ tay thật to cổ vũ.

Tiết mục quan họ vui nhộn và tình tứ nhận được sự yêu thích của khán giả.

Sinh năm 1985, Nguyễn Thị Phương được đánh giá “sở hữu chất giọng nữ trung hiếm thấy”. Ngoài hát bè và biểu diễn minh họa trong bài xẩm Mục hạ vô nhân, Phương còn tự mình thể hiện tác phẩm Theo Đảng trọn đời nhuần nhuyễn và truyền cảm.

Đối với Phương, quan trọng là học cách giao lưu với khán giả. Người nghệ sĩ phải gần gũi, làm thế nào lột tả cảm xúc chân thật, sâu sắc hơn để khán giả nhìn nhận và đánh giá đúng hơn về nội dung bài hát. "Trước đây mình hát theo bản năng, nhưng sau quá trình đào tạo và biểu diễn, mình đã học thêm kỹ thuật hát rung, luyến, hát tròn vành rõ chữ", Phương cười nói.

Cô gái trẻ đến từ Quảng Ninh này cho biết, cô mong muốn góp phần bảo tồn âm nhạc dân gian và phục vụ khán giả hết mình. Tính đến nay, Phương đã tham gia biểu diễn cho "Hà Thành 36 phố phường" được hơn một năm.

"Con đĩ đánh bồng” là một trong 10 điệu múa của làng cổ Thăng Long được các nhà nghiên cứu đưa vào danh sách cần phục hồi và bảo tồn.

Ngoài Phương, các bạn trẻ khác cũng có những nỗ lực riêng để đổi mới phong cách trình diễn sao cho thu hút khán giả hơn. Theo Quốc Tuấn (22 tuổi), để màn biểu diễn sinh động cần kết hợp giữa kỹ năng chơi đàn và diễn xuất minh họa. "Trong tiết mục Kể chuyện ngày mùa, mình diễn động tác gặt lúa, thể hiện sự hân hoan trên khuôn mặt cho thấy một ngày mùa bội thu. Mục đích là để khán giả không chỉ thích giai điệu mà còn hiểu và “cảm” được nội dung tác phẩm", chàng nghệ nhân trẻ diễn giải.

Còn với Đức Huy (21 tuổi), từ ngày tham gia biểu diễn trên sân khấu, cậu tự tin hơn rất nhiều. "Trước mình lấy hơi vẫn lộ, nhưng giờ đây đã biết cách lấy hơi từ trong bụng, kín đáo hơn và chuyên nghiệp hơn", Huy khoe.

Huy đang là sinh viên CĐ Truyền hình Hà Nội nhưng vẫn theo học âm nhạc dân tộc. Tham gia "Hà Thành 36 phố phường", Huy hát quan họ và múa. Chàng trai trẻ bộc bạch mong muốn được biểu diễn chuyên nghiệp và góp phần bảo tồn âm nhạc dân tộc. "Âm nhạc dân tộc với mình là niềm đam mê lớn chứ không chỉ đơn giản là sở thích", Huy nói.

Nhận xét về những gương mặt trẻ này, nhạc sĩ Thao Giang cho biết, đây là những em triển vọng nhất của Trung tâm, sắp tới sẽ được cử đi tập huấn nhằm nâng cao trình độ. "Đây cũng là những em chúng tôi lựa chọn để trao chuyển trọng trách bảo tồn các tinh hoa âm nhạc dân tộc", nhạc sĩ này nói.


Phương đang biểu diễn minh họa cho bài xẩm "Mục hạ vô nhân".

Đối với khán giả, tìm đến chương trình này phần lớn do tò mò. Tuy nhiên, nhiều bạn trẻ sau khi xem biểu diễn đã gần như bị "mê hoặc". Hương (sinh viên ĐH Ngoại thương) cho biết: "Trước, em cứ nghĩ biểu diễn nhạc dân gian không còn hợp gu của khán giả hiện đại, không ngờ lại hấp dẫn như thế này. Cuối tuần rảnh rỗi em sẽ lại rủ thêm bạn bè đến xem.

"Hà Thành 36 phố phường" là chương trình do Công ty cổ phần Đồng Xuân và Trung tâm phát triển nghệ thuật âm nhạc VN tổ chức từ năm 2005. Chương trình biểu diễn tối thứ bảy hàng tuần trước cổng chợ Đồng Xuân.

Tại đây, các nghệ nhân trẻ biểu diễn các loại hình âm nhạc dân tộc như hát xẩm, quan họ, hát văn, hát trống quân, chơi đàn nhị, sáo, đàn tỳ bà, đàn T’rưng, đàn P’rông... Với mục đích thu hút người dân đến với văn hóa dân gian, đây là một trong những hoạt động nhằm bảo tồn âm nhạc dân tộc.

Bài, ảnh: Hạ Huyền

(Theo vnexpress)

Vui với Thầy một ngày sinh nhật

Thật là một ngày đặc biệt với Thầy và cả câu lạc bộ Tiếng Hát Quê Hương. Buổi sinh nhật vô cùng ấm áp và đông vui, các thành viên quây quần chật kín căn phòng khách quen thuộc, lời ca tiếng nhạc và vô vàn lời chúc khiến ai ai cũng chìm trong bầu không khí đầy ắp tình thương. Trẻ con ngày hôm ấy rất nhiều, bé nào cũng xinh, lại hát thật hay để mừng thọ Thầy. Có lẽ nhờ cảnh tượng hồn nhiên ngây thơ đó mà Thầy của chúng ta "hổng thể nào già nổi"!!!

Cứ trẻ hoài trẻ mãi với thời gian! Mỗi một lần đến thăm Thầy vào những dịp đặc biệt thế này, thành viên mới có, thành viên cũ có... hầu như ai cũng mang trong lòng ngoài sự ngưỡng mộ, kính phục còn là cảm giác quý thương vô hạn với Thầy Khê. Thầy đã đem đến cho tất cả mọi người sự gần gũi, thân thương, và nhất là tình người sâu thẳm toát ra tự nhiên như chính tính cách của Thầy. Không còn những khoảng cách, chỉ có người và người mến thương nhau! Phải không Thầy của chúng con ơi?

Chúng con mừng ngày sanh của Thầy, thương chúc Thầy luôn trẻ mãi, vui mãi, sống thật thật lâuuuuu thật lâuuuuuuu để làm ngọn đuốc dẫn đường cho tất cả chúng con!

Thời gian như dòng nước
Chẳng ngừng nghỉ bao giờ
Thầy cũng như dòng nước
Trôi hoài những giấc mơ
Nhạc Việt Nam sống mãi
Năm cung đẹp vô ngần
Nhờ Thầy - người "sứ giả"

Hồn Việt cứ đơm thơ!

Photos by HẢI PHƯỢNG
Slide by KHÁNH VÂN

LỄ MỪNG THỌ GIÁO SƯ TRẦN VĂN KHÊ

(Tâm sự của một phụ huynh khi đưa con đến tham dự buổi lễ mừng ngày sanh của Thầy Trần Văn Khê tại tư gia với CLB. Tiếng Hát Quê Hương)

Hôm chủ nhật, 19/7 là ngày nhóm nhạc "Tiếng hát quê hương" tổ chức lễ mừng thọ cho giáo sư Trần Văn Khê tại ngôi biệt thự của ông ở quận Bình Thạnh. Con được trường tuyển chọn là 1 trong những bạn tham gia biểu diễn văn nghệ tại buổi lễ. Sáng sớm, sau khi thức dậy, chuẩn bị xong xuôi, mẹ đưa con đến tiệm phở Hùng ăn sáng. Đây là tiệm phở mà cả 2 mẹ con mình đều "mê". Bình thường, sau khi tô phở được bê ra, con chỉ làm 1 cái vèo là xong. Nhưng hôm đó, con ăn hoài, ăn mãi, mẹ vẫn thấy tô phở còn nguyên. Cố lắm tô phở cũng chỉ vơi đi 1 nửa. Chả là mẹ hiểu, con gái mẹ vì nóng ruột nên nuốt không vô đó mà. Vậy nên mẹ cũng chẳng ép làm gì.

Nhà giáo sư thật đẹp và rộng, theo kiểu biệt thự xưa. Gian trước là 1 phòng lớn, trưng bày những cổ vật, chủ yếu là những lọai đàn dân tộc mà giáo sư được tặng khi tham quan và biểu diễn ở các nước trên thế giới. Có cả 1 số tượng lưu niệm, trống đồng do những người hâm mộ và yêu mến tặng. Ở giữa phòng là 1 bộ salon bằng nệm được bọc gấm. Ông đang ngồi ở đó. Rất nhiều hoa. Rất nhiều người tới dự. Bên hông ngôi biệt thự là những bụi tre, bụi trúc và chuối kiểng. Nhìn thanh bình và đẹp. Mẹ định chụp cho con mấy tấm hình nhưng vừa lúc đó, cô gọi con lên phòng sau để tập hát lại 1 lần nữa cùng với dàn nhạc đàn tranh.

Bé gái mặc áo đầm màu đỏ, nhỏ nhất là con gái của nghệ sỹ đàn tranh Hải Phượng.
Nghệ sỹ Hải Phượng đang so lại dây đàn cho đội nhạc

Ráp với "ban nhạc". Vì là hát những bài đồng dao, dân ca nên sử dụng đàn tranh.

Mỗi bé được phát 1 cành hồng để đến chúc thọ và tặng cho giáo sư.

Năm nay ông tròn 90 tuổi, nhưng ông vẫn còn rất khỏe mạnh và đẹp lão. Với vốn kiến thức uyên thâm của mình, ông như 1 kho tàng sống động về lĩnh vực âm nhạc, nhất là nhạc dân tộc, về ẩm thực, văn hóa của các nước...Ai đã từng nghe ông nói chuyện, chắc sẽ không thể nào quên. Mẹ Linh cũng vậy. Sau khi mọi người chúc mừng, ông bắt đầu nói chuyện về những bài nhạc dân ca, về đặc trưng văn hóa, tuy đã già nhưng giọng nói của ông vẫn còn hào sảng và thật sự là rất lôi cuốn, không chỉ mình mẹ Linh mà những ai có mặt trong buổi lễ hôm ấy đều thấy say mê, đến mức, mẹ Linh quyết định bấm máy ghi hình lại luôn mà không hề biết rằng, máy chụp hình mà quay phim sẽ rất hao pin. (Tối hôm trước, mẹ Linh đã cẩn thận kiểm tra máy và thấy pin vẫn còn nửa cục nên nghĩ là ok rồi). Và hậu quả xảy ra là, đến lúc quan trọng nhất, lúc con gái trình diễn thì máy không còn pin để chụp hình nữa.

Và dự định chụp khung cảnh ngôi biệt thự cũng phá sản luôn!

Vì vậy, mẹ Linh tiếc hùi hụi. Con gái thấy vậy an ủi mẹ, thôi mẹ chụp như vậy được rồi. Vậy nên mọi người xem tạm mấy tấm ảnh này nghen.

(Tiếng Hát Quê Hương tình cờ "phát hiện" tâm sự dễ thương này và xin phép vị phụ huynh để đăng trên blog của CLB. Chân thành cám ơn mẹ Linh nhé! )