Hiển thị các bài đăng có nhãn nghiên cứu nhạc truyền thống. Hiển thị tất cả bài đăng
Hiển thị các bài đăng có nhãn nghiên cứu nhạc truyền thống. Hiển thị tất cả bài đăng

Thứ Sáu, 16 tháng 11, 2012

Vài nét về Đàn Tranh (English)

 Vài nét về Đàn Tranh (English)


Prof. Pham Thuy Hoan answering questions about the dan tranh at the HTV Music Box. The talk was illustrated with Hai Phuong and Duc Tam's vivid renditions. The interesting questions related to the dan tranh: the origin, the structural and the musical characteristics, the fingering techniques, and the related books.

"No documents have given a clear definition of the origin of the dan tranh and its inventor. In the book An Nam Chi Luoc by Le Tac, an extract mentioned Dai Nhac and Tieu Nhac (The Great Music and The Subdivided Music). Dai nhac was performed in the Court, Tieu Nhac in the public. There were the ty ba and the dan tranh among vietnamese musical instruments for Tieu Nhac. The book entitled Vu Trung Tuy But by Pham Dinh Ho also said that there were 2 techniques of playing the dan tranh: one with a reed stick and the other with a pick of silver. According to Prof. Tran Van Khe, based on archaeological books, some engraved images of the artists playing the musical instruments among which was an instrument resembling the dan tranh were found on a flagstone next to the root of one pillar of the Phat Tich pagoda (about 20 kilometers from Hanoi). Another old book said that the dan tranh came into existence in the thirteenth century. Thus, if agreed upon the hypothesis about the engraved images at the Phat Tich pagoda (also known as Van Phuc), the dan tranh was derived from the Chinese Zheng into Vietnam in the Ly Dynasty in the 10th or 11th century. The Korean Kayagum, the Japanese Koto and the Mongolian Yatga are appropriate variants of the Zheng. Depending on the aesthetics of the nation, each of them has its own repertoire, as well as unique performing art, and is the pride of the nation."

Hai Phuong played Binh Ban Van on the dan tranh accompanied with song lang, the foot clapper.

Prof. Thuy Hoan went on. “The rendition has brought 2 special things to our notice:

Firstly, before playing the main piece, the artist performed a prelude without rhythm. It was played with sudden inspiration, not the same all the times, which inspires the artist and the audience, tells the mode of the piece, sad or joyful, and is simultaneously a way of adjusting the strings. This is considered as unique in Vietnam and was not seen in other countries.

Secondly, the artist used song lang as accompaniment playing the piece. This special thing was not been seen in other nations, either.


There are 3 types of the dan tranh. The ancient dan tranh has 16 strings, thus called thap luc (the sixteen-stringed) board zither. The present dan tranh with 17 strings is the most favorite. But the bigger dan tranh can have 19, 21, 22, or even 24 strings…etc.

First of all, let’s see the ancient dan tranh. This is not a very ancient dan tranh. It was made more than 40 years ago, but it is a prototype of the ancient dan tranh. The dan tranh is a long soundboard that is narrow at one end and wider at the other. The convex upper surface has bridges supporting the strings and altering the pitch. Each of the parralell strings is stretched over the upper surface with one end rolled around the axis on the surface, the other fastened under the surface. The concave underside of the soundboard is closed by a flat base that has 3 holes, the largest semicircle used to fasten the strings, the rectangular used as a holder, and the smallest used as a hanger. To make the dan tranh more beautiful, the upper surface will have 2 pierced close sous between the wider end and the bridges, and 2 pierced lozenges between bridges and the narrower end while both sides and bridges of the dan tranh are inlaid with mother-of-pearl. To tune the strings, we have a tuning peg. There are 3 types of strings: the biggest being 0.30 mm in thickness, the others 0.25 and 0.20. 
 
And this is the seventeen-stringed đàn tranh. It is a little bigger than the ancient. Its upper surface is less convex than that of the ancient one. There are neither sous nor lozenges, for they will be cracked by the cold weather, which is believed to result in distortion of the sound. For the seventeen-stringed đàn tranh, the first string is the the biggest (0.35 or 0.40 mm in thickness), the others the same as those of the ancient đàn tranh. 

 

We also have the 22-stringed board zither; the more strings, the lower sounds The first string is 0.50 or 0.55 millimeters, the others 0.45, 0.40, 0.35 …etc. This type of the zither is played for new pieces which require larger octaves. The person making this modification is Musician Nguyen Vinh Bao, former professor of the Saigon Conservatory of Drama and Music.

 

If the convex surface is considered as the sky, the flat base is symbolic of the earth. Poet Nguyen Hai Phuong imagined the surface in other way.

Tay em như ướp bằng thơ
Hóa thân thành bướm vờn hoa sông dài,
Mặt đàn như nước sông đầy,
Cho cầu nổi gió, cho bầy nhạn sa


 

And now, here are some fingering techniques. The artist uses both hands. The right hand plucks the strings and the left hand adds ornament by bending them. The following are some techniques of the right hand. The artist uses 2 or 3 fingers to pluck the strings for pieces of traditional music, 4 or even 5 fingers for modern music. One of special fingering techniques is Fingering A. It is performed by plucking a series of strings from the higher notes to the lower. For happy songs, Fingering A is heard as unending joy:
Thoạt tiên gieo một chuỗi cười,
Ngón mềm nhún nhảy trên mười sáu dây.
(Nguyễn Văn Thinh)
First causing laughter,
Fingers dancing on the sixteen strings.
(Nguyễn Văn Thinh)
The artist often plucks 2 strings at the same time, which is called song thanh-2 notes, or many pairs of strings, each pair producing 2 separate notes that form an octave.The left hand

To the Vietnamese artist, the left hand is very important. The artist makes the sound more beautiful with the left hand by using techniques: Rung-Vibrating, Mo-Pecking, Nhan-Pressing, Vuot-Gliding or the combination of Rung - Nhan, Mo – Nhan – Rung, etc. Further more, the left hand can create some microtonal variations on the fixed pitches, for example, the note Fa in the strings sol-la-do-re-mi etc. It is more important that it brings us feeling of joy, solemnity, melancholy, sadness and pleasure.


For illustration, Hai Phuong will play the Bac Mode, the Sa Mac Mode, the Nhac Mode-the Nam Mode in the middle region of Vietnam, the Xuan Mode, the Oan Mode . And then, Duc Tam will recite 2 sentences of verse by Tru Vu with a dan tranh accompaniment in the Oan Mode.
Some đàn tranh techniques
 
Along with the development of science, techniques and expansion of cultural exchange with other countries, the dan tranh has some changes. Some artists among whom is the distinguished Musician Nguyen Vinh Bao (Former Professor at the Saigon Conservatory of Music and Theatre) have added strings to the instrument: 17, 19, 21, 22 strings, etc… this way of enlarging the octaves inspires the dan tranh players to create many new fingerings, such as Pizzicato. A fingertip of the left hand is put on a bridge while the right hand plucks the string, which makes the sound dull. Hai Phuong will perform the song "Tinh Ca Dat Bac" where she uses the mentioned techniques.

Each musician has his own musical notation, fingering and pieces for his learners the books about which, to some regret, have not been published and popularized. However, there are the books like this by: Musician Chin Ky, Prof. Nguyen Huu Ba, Musician Van Luyen, Prof. Pham Van Nghi, Honor Teacher Ngo Bich Vuong and Prof. Dinh Thi Noi of the Hanoi Conservatory. You can also find 10 other books about the dan tranh fingerings, folk songs or songs written for the dan tranh by Prof. Thuy Hoan. Let's hope that there will be in the future more books about the dan tranh which dan tranh learners wish to have on their bookshelves.

(From tienghatquehuong.com)

Sơ lược về cây Đàn Tranh Việt Nam

Sơ lược về cây Đàn Tranh Việt Nam


Có lẽ đàn tranh là cây đàn được nhiều người Việt biết đến nhiều nhứt và có đông người học nhứt trong số các nhạc khí cổ truyền Việt Nam. Thật ra đàn tranh không phải bắt nguồn từ Việt Nam mà đúng ra là từ Trung Quốc. Có một giả thuyết cho rằng tiếng đàn khi đánh lên nghe giống như âm từ "tranh". Nhưng giả thuyết này không đứng vững. Về sau có một số giả thuyết khác cho rằng đàn tranh là do chữ "tranh" có nghĩa là "tranh luận” thêm một bộ trúc phía trên. Giả thuyết này có đưa ra một huyền thoại nói rằng ngày xưa có hai người tranh nhau một cây đàn "sắt” có 25 dây. Mông Điềm, một vị quan thời nhà Tần, mới chặt cây đàn sắt ra làm hai, một cây đàn 12 dây và một cây đàn 13 dây. Từ đó người ta mới gọi là đàn tranh. Một huyền thoại khác nói rằng dưới thời nhà Tần có hai chị em nhà kia tranh nhau một cây đàn sắt có 25 dây. Dành qua dành lại, cây đàn rớt xuống bể làm hai. Người chị lấy cây đàn có 13 dây, còn người em lấy cây đàn 12 dây. Từ đó mới phát xuất tên đàn tranh. Điều chắc chắn là đàn tranh Trung Quốc đọc là zheng được xuất hiện giữa khoảng thế kỷ thứ ba trước công nguyên vào cuối nhà Tần. Ở Việt Nam, đàn tranh xuất hiện đầu tiên vào lúc nào, không ai biết rõ. Có thể vào cuối thế kỷ thứ 9. Nhưng có điều chắc chắn là đàn tranh được nhắc đến lần đầu tiên trong dàn tiểu nhạc dưới thời nhà Trần (1225-1400) trong quyển Vũ Trung Tùy Bút của Phạm Đình Hổ. Ông Phạm Đình Hổ kể rằng cây đàn tranh chỉ có 15 dây chứ không phải 16 dây. Người đánh đàn mang móng bằng bạc để khảy hoặc dùng hai khúc cây sậy nhỏ đánh lên dây theo kiểu đánh đàn tam thập lục ngày nay. Cách dùng cây sậy khỏ lên dây không còn được truyền tụng nữa.


Đàn Tranh ngày xưa

Đàn Tranh còn được gọi là Đàn Thập Lục (16 dây). Thùng đàn dài khoảng từ 100cm tới 110cm. Một đầu rộng từ 17cm tới 20cam, và một đầu nhỏ cỡ 12cm tới 15cm. Mặt âm bảng làm bằng cây ngô đồng hình cầu vồng. Thành đàn làm bằng gỗ trắc. Đáy đàn làm bằng một miếng ván có khoét ba cái lỗ: lỗ hình bán cầu ở phía dưới đầu đàn để có chỗ cột dây đàn cho đừng bị tuột; lỗ thứ nhì hình chữ nhựt ở giữa đáy đàn dùng để cho người đàn có nơi để xách đàn, và lỗ thứ ba tròn và nhỏ dùng để treo đàn trên vách tường sau khi hết muốn đàn nữa. Đầu đàn có một sợi dây bằng đồng uốn cong gọi là "cầu đàn" dùng làm điểm tựa cho 16 dây đàn bằng thép. Mỗi sợi dây căng từ cầu đàn tới trục đều chạy trên một con nhạn (còn gọi là "ngựa đàn" - chevalet theo tiếng Pháp hay bridge theo tiếng Anh). Nhạn có thể di chuyển tùy theo cách lên dây đàn theo điệu Bắc, Nam, Xuân, Ai, Đảo, Oán, vv... Âm vực của đàn tranh cổ truyền là ba bát độ hay quãng 8 (octave). Theo truyền thống miền Trung và Bắc, người đàn sử dụng ngón tay cái, trỏ và giữa của bàn tay mặt hoặc với móng tay thật để dài mà khảy nhưng âm thanh phát ra không được trong trẻo) hoặc với móng gẩy (onglet / plectrum) đeo vào. Ở miền Nam chỉ dùng có hai ngón tay mặt: ngón cái và ngón trỏ mà thôi. Có nhiều thủ pháp cho tay mặt rất được phổ thông cho đàn tranh. Cách gẩy lướt trên các dây đàn tạo thành một chuổi âm dài. Có hai cách đàn chữ Á. 


Móng đàn Tranh và trục chỉnh âm thanh


Đuôi đàn với những hàng trục nối dài


Thân đàn - Mặt đàn với hàng nhạn có thể di chuyển được khi lên dây


Đầu đàn với cầu đàn làm điểm tựa để mắc dây

Á xuống gẩy với ngón cái từ các âm cao đến âm thấp khoảng 7 hay 8 dây liên bậc. 

Á lên gẩy với ngón tay trỏ từ âm thấp tới âm cao. Kỹ thuật này rất được ưa thích tại Việt Nam và nhứt là các nhạc sinh thế hệ trẻ sau này thường đàn trong các nhạc phẩm mới sáng tác. Đánh chồng âm, hợp âm thường được thấy trong nhạc đàn tranh, có nghĩa là hai âm thanh cùng đánh một lúc tạo thành hai âm cách nhau một quãng tám, gọi là song thanh (miền Nam), hay song long (miền Bắc), có khi liên bậc hay có khi cách bậc. Đánh song huyền là cách đánh hai dây cùng một lúc nhưng âm thanh không cách nhau một quãng tám như song long/song thanh mà có thể là quãng 2, 3, 4, 5 vv… 


 

 


Đội Đàn Tranh của CLB. Tiếng Hát Quê Hương từ xưa đến nay

Đánh nhiều dây là đánh cùng một lúc ba hay bốn dây tạo thành một hợp âm. Kỹ thuật này mới được áp dụng sau này có chiều hướng tây phương. Ngón vê là dùng các ngón tay mặt gẩy liên tục thật mau trên một dây. Có thể vê hai dây. Một số thủ pháp như ngón láy rền, ngón vuốt, vv... làm tăng thêm sự phong phú của kỹ thuật đàn tranh Việt Nam. Thủ pháp của bàn tay trái góp phần để tạo rõ hiệu quả âm thanh tính qua các ngón rung, ngón nhấn, ngón vỗ… Mấy lúc sau này tay trái còn được sử dụng phối hợp với bàn tay mặt để đánh các chồng âm hay một vài kỹ thuật khác. Thủ pháp tay trái gồm có:
Ngón rung là dùng 2 hay 3 ngón tay trái rung nhẹ trên sợi dây tạo một âm thanh phát ra dao động như làn sóng nhỏ. 

Ngón nhấn thể nhấn nửa bậc, một bậc hay một bậc rưỡi. Ngón nhấn láy được dùng rất thường ở đàn tranh.

Ngón vỗ dùng ngón tay mặt gẩy dây cùng một lúc ngón tay trái vỗ và nhấc lên ngay.

Ngón vuốt dùng tay mặt gẩy đàn, tiếp theo dùng 2 hay 3 ngón tay trái vuốt trên dây đàn đó làm tăng sức căng của dây đàn một cách đều đều, liên tục âm thanh được nâng cao lên nửa cung hay một cung là thủ pháp của tay trái mà trước đây quá ít người biết sử dụng. Có thể gẩy bằng hai tay để tạo thêm chồng âm. Thường là tay trái gẩy những âm rải trong khi tay mặt phải sử dụng ngón vê, hoặc trong khi tay mặt nghỉ. Đôi lúc có thể gẩy giai điệu trong bản nhạc, đặc biệt là những đoạn nhạc êm dịu, trữ tình. 


Bồi âm là kỹ thuật mới bắt nguồn từ kỹ thuật đàn bầu, nghĩa là chạm cạnh bàn tay trái lên giữa dây đàn tính từ cầu đàn tới con nhạn trong khi tay mặt gẩy dây đó.
 
Cách lên dây đàn

Có nhiều cách lên dây đàn tranh tùy theo điệu. Sau đây là một số cách lên dây căn bản:

Dây Bắc, Quảng: Sol - La - Do - Re - Mi - Sol
Dây Đảo: Sol - La - Do - Re – Fa - Sol
Dây Nam Ai, Xuân: Sol - Sib - Do - Re - Fa- Sol
Dây Vọng cổ: Sol - Sib + Do - Re - Mi - Sol
Sa Mạc: Sol - Sib+ Do - Re - Fa- Sol
Tây Nguyên: Sol - Si Đo - Re - Fa#- Sol

Bài bản căn bản

Về bài bản cho nhạc sinh học đàn tranh, tôi chỉ ghi lại đây một số bài căn bản theo truyền thống miền Trung và miền Nam mà thôi.

Theo truyền thống miền Trung, dây Bắc có 10 bài ngự:

1. Phẩm tuyết
2. Nguyên tiêu
3. Hồ quảng
4. Liên hoàn
5. Bình nguyên
6. Tây mai
7. Kim tiền
8. Xuân phong
9. Long hổ
10.Tẩu mã

Về bài bản theo dây Nam thì có:

1. Nam ai (còn gọi là ai giang)
2. Hành vân
3. Nam xuân (còn gọi là Hạ giang hay Nam chiến)
4. Nam bình (còn gọi là vọng giang)
5. Chinh phụ
6. Tứ đại cảnh
7. Tương tư khúc

Truyền thống miền Nam trong nhạc đàn tài tử gồm có một số bài dây Bắc:

* bài nhỏ:

1. Lưu thủy đoản
2. Bình bán
3. Kim tiền Huế
4. Tây thi vắn
5. Khổng Minh tọa lầu
6. Mẫu tầm tử
7. Long Hổ hội
8. Thu hồ

* 6 bài lớn:

1. Lưu thủy trường
2. Phú lục
3. Bình bán chấn
4. Xuân Tình
5. Tây thi
6. Cổ bản

* 7 bài lớn trong nhạc lễ:

1. Xàng xê
2. Ngũ đối thượng
3. Ngũ đối hạ
4. Long đăng
5. Long ngâm
6. Vạn giá
7. Điệu khúc

* Các bài điệu Quảng gồm có:

1. Ngũ điểm
2. Bài tạ
3. Khốc hoàng thiên
4. Xang xừ líu

* Dây Nam gồm có:

1. Nam ai
2. Nam xuân
3. Đảo ngũ cung
4. Tứ đại oán
5. Văn Thiên Tường
6. Vọng cổ

(Trích: “Các loại Đàn Tranh ở viễn đông” – GS Trần Quang Hải trình bày)

Thứ Ba, 30 tháng 10, 2012

Vài nét về Đàn Guzheng (bản Anh ngữ)

GUZHENG (English)

 Net dep trong tieng dan tranh va guzheng

Đàn Tranh Việt Nam & Guzheng Trung Quốc song tấu

The gu-zheng originated during the Warring Period over 2500 years ago in China. The earliest known versions were constructed with a bamboo frame and used silk strings. Its scale was pentatonic, using the notes DO, RE, MI, SOL, and LA with a major note for each of its five strings. Because the gu-zheng was developed in a region called "Qin Quo," its name became known as the "Qin Zheng."
The gu-zheng became very popular in the imperial court and among the common people. Historical records from ancient books and scholarly writings give vivid accounts of the instrument and its music.

Hou Jin, a scholar of the Eastern Han Period (25 A.D. - 220 A.D.) wrote that the gu-zheng’s sound touches the heavens above and the gods and spirits below. The gu-zheng became improved by the Tang dynasty (618 A.D. - 907 A.D.). The number of strings was increased from five to thirteen, and the bamboo was replaced with wu-tong or paulownia wood for the frame of the instrument. By the time of the cultural renaissance during the Tang dynasty, various forms of the gu-zheng appeared through cultural exchanges to Japan, Korea, Mongolia, Vietnam and many other Asian countries.

The gu-zheng remained popular through the later Qing dynasty (1644 A.D. - 1911 A.D.), where contemporary gu-zheng musicians began the first attempts to formalize gu-zheng music by compiling and arranging both classical and popular works such as "High Mountain and Flowing Water" and "Evening Song of the Fisherman." In 1948, the renown musician Cao Zheng established the first university level gu-zheng program in China. The old silk strings were replaced with nylon strings, which are still being used today. 

After the Cultural Revolution, the 1960’s revival of folk music also paved the way for the gu-zheng’s popular return. 

In the present, the gu-zheng has developed a wider range, depth, and versatility. Musicians are constantly refining new playing techniques for the instrument. One day a new generation of gu-zheng musicians will broaden the scope of the gu-zheng and take it to a higher level. 

(From http://www.melodyofguzheng.com/history_eng.htm)

SƠ LƯỢC VỀ ĐÀN GUZHENG TRUNG QUỐC

SƠ LƯỢC VỀ ĐÀN GUZHENG TRUNG QUỐC


Theo huyền thoại Trung Quốc, ngày xưa có một ông già sống chung với hai cậu con trai trẻ, ngoan và rất thích đàn. Trong nhà, ông bố có một cây đàn tranh 25 dây. (Ở đây, tôi xin mở dấu ngoặc, tự hỏi không biết có phải là cây đàn sắt hay chăng? Vì cây đàn sắt có 25 dây. Ðó chỉ là nghi vấn mà thôi). Trở lại chuyện hai cậu học đàn tranh. Một hôm bỗng dưng hai cậu cùng muốn đàn một lúc. Trong nhà chỉ có mỗi một cây đàn tranh. Lúc đầu còn lời qua tiếng lại. Dần dần, cãi nhau dữ dội. Ông bố nghe tiếng cãi nhau mới đi vào hỏi cớ sự làm sao. Khi hiểu ra sự tình, ông bố mới khuyên một trong hai người nên nhường cho người kia đàn trước. Nhưng rốt cuộc không sao hòa giải được. Tức giận quá, ông bố mới đi tìm một cây búa, rồi xách cây đàn chẻ ra làm đôi theo chiều dọc để làm thành hai cây đàn tranh: một cây 13 dây, bây giờ còn thấy ở miền Bắc Trung Quốc và ở Nhựt Bổn, còn cây kia 12 dây hiện vẫn còn thấy ở Mông Cổ và Triều Tiên. Lại có một giả thuyết khác cho rằng cây đàn tranh Trung Quốc là do ông Mông Ðiềm sáng chế ra vào thế kỷ thứ ba trước Tây Lịch. Hình thù cây đàn tranh Trung Quốc rất giống cây đàn tranh Việt Nam nhưng to hơn. Bề dài cây đàn lối 1m50. Mặt đàn làm bằng cây ngô đồng. Có 13 dây tơ theo truyền thống Bắc Kinh hay 16 dây sắt theo truyền thống Quảng Ðông, được căng dài trên mặt âm bảng. Cũng có một hàng trục và một hàng nhạn xê dịch được. Người đàn dùng ngón tay trỏ, ngón giữa và ngón cái của bàn tay mặt để khảy và ba ngón trỏ, giữa và áp út của bàn tay trái để nhấn. Họ chỉ dùng móng tay để khảy và rất ít khi dùng móng sắt, hay đồi mồi như người Việt. Cây đàn thường để trên bàn trước mặt người đàn hoặc để trên đùi. Ngày nay ở Ðài Loan, cây đàn tranh có cây ngắn độ 1 thước và cây dài tới 1m80. Kỹ thuật đóng đàn làm theo kỹ nghệ hóa. Khúc cây đưa vào máy cắt, và khi ra khỏi máy đã gần thành cây đàn. Thành ra cây đàn tranh rất tốt, kích thước không sai chạy, và hình dáng hoàn hảo, nhưng lại rất yếu về âm thanh.


Nghệ sĩ Trung Quốc Liu Fang (Lưu Phương) trình tấu Guzheng


Song tấu Guzheng


Một nghệ sĩ nhí biểu diễn Guzheng

Họ không còn tuyển lựa khúc cây tốt, già, có gân, tất cả mọi việc đều kỹ nghệ hóa, máy móc hóa, chuyên về lượng mà làm giảm đi phần phẩm. Ðàn tranh thường được sử dụng độc tấu, song tấu hoặc hoà tấu trong một dàn nhạc.

 

 

(Trích “Các loại đàn Tranh ở viễn đông” – GS Trần Quang Hải trình bày)



KOTO (English)

 KOTO (English)


Few instruments have remained as unchanged and yet stayed as vibrantly relevant to their culture at large as the Japanese koto. For many, hearing just a few expressive notes played on the koto brings to mind the simple yet elegant beauty of traditional Japan. The Japanese koto has many relatives in Asia; the Ch' in in China, the komungo in Korea, and the dan tranh in Vietnam. These instruments have various numbers of strings, but the koto seems to have had thirteen when it was brought to Japan in the early Nara Period (710-784). (In Japan, folklore has it that a 23-string instrument in China was chopped in half and brought over.) The modern 13-string koto originates from the so or gakuso of Japanese court music, and was an important instrument of the exclusive Gagaku "Elegant Music" performed by the Imperial court ensemble. Popular among aristocrats, the koto was a romantic instrument in ancient Japanese literature. In one section of The Tale of Genji, Japan' s first novel, Prince Genji falls deeply in love with a woman he has never seen after hearing her exquisite koto performance. The novel was written by the authoress Murasaki Shikibu, who was an accomplished koto player herself. 

The koto is a long, hollow instrument, about six feet (180 cm) long and 14 inches (25 cm) wide, made from Paulownia wood, often called Empress Tree (kiri). The Paulownia Crest is the Imperial Crest of Japan, and the instrument is the official national instrument. The shape of the koto is said to resemble that of the dragon (ryu), and the names of various parts of the koto correspond to various parts of the dragon. Underneath the body are two sound holes, one at each end. There are 13 strings stretched lengthwise over bridges and tied at each end of the body. The strings are the same size and same tension. They were once made from silk, but nowadays nylon or tetlon is used; the sound is very close to the sound of silk strings, and they are much more durable and affordable. A movable bridge, called a ji, is placed under the length of each string. Originally rosewood or ivory bridges were used, but hard plastic bridges are most often used today. The bridges themselves are about an inch and a half (5 cm.) tall. Each string is lifted away from the koto by one of these movable bridges so that it will resonate when plucked. The strings are tuned according to the placement of the bridges. During performance the bridges can also be moved for different tunings. One of the challenging yet appealing aspects of the koto is the flexibility this type of tuning allows. For the player, it is challenging because each piece that is played needs to have the bridges set to the right tuning; it is appealing because of the wide variety of tunings that can be created, from traditional Japanese pentatonic scales, to European classical scales and improvised jazz tunings. This is one aspect that has helped to keep the instrument alive and well; the ability to adjust to various musical and cultural settings across time and place. 

The official written history of the koto in Japan dates from the 16th century. At that time, Kenjun (1547-1636), a Buddhist priest who lived in Northern Kyushu, began to compose for the instrument, calling the original style "Tsukushi" after the region. Yatsuhashi Kengyo (1614-1685), a gifted blind musician from Kyoto, learned from Kenjun and transformed the limited repertoire by adding new techniques, making new tunings, and writing new compositions. His most well-known composition, "Rokudan no Shirabe " (Study in Six Steps) remains the most well-known and often played classical koto piece today, and is viewed by koto players has containing all of the basic techniques needed for koto playing. In many schools, it is used as a test piece. It was during the peaceful Edo period (1603-1867) that the koto developed from an exclusive court instrument into a uniquely Japanese instrument with a voice all its own, with its own indelible sound that has become an intricate part of Japanese art and culture. Yastushashi is known today as the "Father of Modern Koto, " and visitors to Kyoto can enjoy Yatsuhashi Sembei, special koto-shaped cookies, to remember him by. 


 The strings are plucked with three picks, called tsume, which are worn on the thumb and first two fingers of the right hand, held on by bands. Today, the square-picked Ikuta School (Ikuta-ryu) and Yamada School (Yamada-ryu) are the two major koto schools. While there are some similarities between the styles, each school has its own exclusive repertoire and approach to the pieces. Ikuta Kengyo (1656-1715) created the Ikuta School. Ikuta rearranged a shamisen style called jiuta, a vocal style of shamisen music of the Edo Period popular in the Keihan region (Kyoto and Osaka). Ikuta's arrangements of jiuta became the foundation of the repertoire for the Ikuta School. Ikuta-style players use square-shaped picks, and today are known for emphasizing playing technique over singing. 

While tegotomono style was thriving in Osaka and Kyoto, Yamada Kengyo (1757-1817) was transforming shamisen styles as music for koto, and founded the Yamada School of koto music in Tokyo. Yamada based his style on the vocal compositions of Edo (old Tokyo). These pieces, composed for Tokyo-style shamisen, were adapted for the koto and evolved as the principal repertoire of the Yamada School. Yamada-style players use rounded picks, and nowadays are known for emphasizing classical singing with their playing. Within each school, various masters define their own style of performing and teaching in keeping with their school' s basic philosophy. 

The player kneels towards the right end of the instrument, at the head of the dragon. The player plucks the strings with the three picks, which can be used on the strings in a variety of styles to produce various textures. The left hand is used for altering the sound in numerous ways, sometimes pressing down on a string firmly on the left side of the bridge to change the pitch of a string, or gently moving the strings for various kinds of vibrato. The two hands work in close coordination with each other to produce each note. 

Western music was introduced in Japan at the beginning of the Meiji Period (1868-1912). The blind composer, innovator and performer Miyagi Michio (1894-1956) was the first Japanese composer to combine, with great creative inspiration, Western and traditional koto music. He is largely regarded as being responsible for keeping the koto vital and alive at a shaky turning point in Japanese culture, when traditional arts were being set aside and forgotten in a time of intense westernization. He not only wrote over 300 new works for the instrument, he invented the very popular 17-string bass koto, created new playing techniques, expanded traditional forms, and in general restored popularity to the genre with his charismatic and down-to-earth personality. He also performed abroad, and his 1929 duo for koto and shakuhachi, Haru no Umi (Spring Sea) has been transcribed for numerous instruments, and is played to welcome each New Year throughout Japan. Since that time, composers such as Sawai Tadao (1937-1997) have furthered Miyagi' s vision by continuing to compose and perform works that continue to stretch the instrument in new directions. (To learn more about Sawai Tadao, Sawai Kazue and the current directions of modern koto artists, see the articles at http://www.kotoworld.com/articles_by_liz.html) Because of the integrity, creativity and determination of some very talented musicians and the devotion and dedication of their students, the thousand-year old Japanese koto is still as vibrantly alive and appealing as ever. 



SƠ LƯỢC VỀ ĐÀN KOTO – NHỰT BỔN

SƠ LƯỢC VỀ ĐÀN KOTO – NHỰT BỔN
 

Theo truyền thuyết, một nhạc sĩ người Trung Quốc đem một cây đàn tranh vào xứ Nhựt và cây đàn ấy gọi là So-no-koto hiện vẫn còn được sử dụng trong vũ điệu cung đình cổ truyền Bugaku. Hoặc một huyền thoại cho rằng vào thế kỷ thứ 7, có một bà thuộc dòng dõi quý tộc tên là Ishikawa Iroko, trong thời gian đi nghỉ ở miền quê, một hôm tình cờ bà nghe một âm thanh lạ khi đi dạo gần một động núi. Bà mới đi lại gần nghe và gặp một ông đạo sĩ người Trung Quốc đang khảy đàn tranh. Bà Ishikawa Iroko mê mẩn tâm thần và xin thọ giáo. Sau một thời gian học tập, bà ta mới trở về nhà, thuật lại cho mọi người nghe. Không ai chịu tin rằng chuyện đó có thật. Bà tức quá mới dẫn mọi người lại động núi thì không thấy ai hết, mà chỉ thấy trên vòm trời xanh ngay trên đỉnh núi lơ lửng một vầng mây trắng. Từ đó bà Ishikawa Iroko mở trường dạy đàn tranh và thành lập môn phái Kyushu. Điều chắc chắn là đàn tranh Koto Nhựt có từ thời đại Nara (710-793) được dùng trong dàn nhạc Gagaku (Nhã nhạc). Mãi tới đầu thế kỷ thứ 16, vào thời đại Momoyama (1574-1602), một nhà sư đạo Phật ở miền Bắc Kyushu tên là Kenjun (1547-1636) sáng tác những bài hát đầu tiên với tiếng đệm của đàn tranh. Loại nhạc mới này gọi là Tsukushi-goto lấy tên của tỉnh thành nơi nhà sư đã sống. Sau đó có một nhà sư khác tên là Yatsuhashi Kengyo (1614-1685) ở Kyoto học cách đàn và hát theo thể nhạc mới tsukushi-goto và ông lại tạo ra một thể điệu mới cho nhạc koto bằng cách phỏng theo hình thức cấu tạo sáu bài hát của tsukushi-goto, và được gọi là kumi-uta. 


Kengyo Yatsuhashi với cây đàn Koto
 
Sự khác biệt giữa hai trường phái Tsukushi-goto và Yatsuhashi nằm trong cách lên dây đàn và cách sử dụng điệu. Trường phái Tsukushi-goto lên dây đàn theo điệu Ryo của nhã nhạc (gagaku), nghĩa là âm giai với 12 bán cung trong khi trường phái Yatsuhashi chỉ dùng hai điệu mới gọi là Hirajoshi (Sol-sol thấp một bát độ-SiĐo-Mi-Fa-La-SiĐo-Mi-Fa-La-Si) và Kumoijoshi (Mi-La thấp một quãng 5 - Sib-Re-Mi-Fa-La-Sib-Re-Mi-Fa-La-Si) dựa theo điệu In (âm) âm giai lên gồm các nốt: Mi-Fa-La-Si-Re-Mi trong khi âm giai xuống gồm các nốt: MiĐo-Si-La-Fa-Mi. Hai điệu Hirajoshi và Kumoijoshi trở thành hai thang âm tiêu biểu và đặc thù của nhạc Nhựt Bổn ngày nay. Nhà sư Yatsuhashi và những người học trò của ông có sáng tác một số bài độc tấu đàn tranh nhưng hầu hết các bài đặt ra đều là bài hát với phần đệm đàn koto. Đồng lúc với sự phát triển thể nhạc mới Tsukushi-goto, nhạc shamisen (shamisen là một đàn dây giống như cây đàn tam của Việt Nam) cũng bắt đầu lộ diện ở Nhựt. Ông Ikuta Kengyo (1656-1715) mới phối hợp đàn shamisen và đàn tranh koto trong khi trình diễn Ji-Uta (một loại hát đệm đàn Shamisen). Từ đó về sau, những bài bản gồm có một phần ngắn hát và một phần dài đàn tranh koto. Phần đánh đàn gọi là Te-goto và thể cách trình diễn các bài hát kiểu đó gọi là Te-goto-mono. 


Đàn Koto trường phái Ikuta (Sanh điền lưu) & Đàn Koto trường phái Yamada (Sơn điền lưu)

Trong khi Te-goto-mono được bành trướng mạnh ở Kyoto và Osaka, thì ở Edo, một nhạc sĩ khác tên là Yamada Kengyo (1757-1817) mới tạo ra một thể cách mới cho nhạc koto là phối hợp nhạc hiện đại shamisen và nhạc koto. Vào cuối thời đại Edo (1603-1867) ông Yoshizawa Kengyo ở Nagoya lại nghĩ ra cách để đàn koto một mình đệm bài hát mà thôi. Kiểu này đã từng dùng trong Kumi-Uta, nhưng có khác là ông Yoshizawa Kengyo trích lời ca qua các bài thơ cổ điển trong các cổ thi tuyển danh tiếng như Kokin Waka Shu, Kin Yo Shu, vv... Ông ta lại chế ra một cách lên dây hoàn toàn khác hẳn hai điệu âm (In) và dương (Ryo) và đặt tên là Kokin-joshi lấy từ tên Kokin Waka Shu mà ra. Âm giai như sau: Mi-La-Si (thấp)-Re-Mi-Fa-La-Si-Re-Mi-Fa-La-Si.

Từ khi nhạc Tây Âu bắt đầu xâm nhập đất Phù Tang vào đầu thời đại Meiji (1868 trở về sau), nhiều nhạc sĩ cổ truyền Nhựt thử sử dụng các âm giai mới vào trong nhạc Nhựt và một số ít đã thành công. Miyagi Michio (1895-1956), nhà soạn nhạc Nhựt đầu tiên đã phối hợp hai luồng nhạc Á Âu, sử dụng hai nhạc ngữ Đông Tây trong khi soạn các nhạc phẩm cho đàn koto. Từ đó những nhạc sĩ trẻ tuổi và các người đánh đàn tranh koto đều bắt chước ông Miyagi Michio. Có một số phê bình ông và lại thử một hướng đi khác. Gần đây, nhứt là từ khi sau thế chiến thứ hai (1939), rất đông nhà soạn nhạc Nhựt thi đua nhau sáng tác nhạc đương đại dựa trên nhạc cổ truyền. Cây đàn tranh Koto làm bằng cây pawlonia, dài 1m80. Mười ba dây tơ căng dài trên mặt âm bảng. Mười ba con nhạn hình chữ A hứng chịu 13 dây đàn. Đàn tranh Koto không có trục giống như đàn Kayakeum của Triều Tiên. Người khảy đàn mang móng vào ngón tay cái, trỏ và giữa của bàn tay mặt và dùng ba ngón tay trỏ, giữa, và áp út của bàn tay trái mang móng đeo ở ngón tay thì đủ biết người đàn thuộc trường phái nào (Gagaku, Tsukushi-goto, Ikuta, Yamada). Đàn tranh koto có thể đàn độc tấu, tam tấu với với đàn shamisen, ống tiêu shakuhachi, hay đàn trong dàn nhạc cổ điển hay cận đại.

 



(Trích “Các loại Đàn Tranh ở viễn Đông” – GS Trần Quang Hải trình bày)